آشنایی با انواع بورسیت

وقتی کیسه های مفصلی که به عنوان ضربه‌گیر برای مفاصل، استخوان‌ها و عضلات عمل می‌کنند دچار التهاب شوند به آن بورسیت می گویند. شایع‌ترین نواحی بروز بورسیت عبارتند از شانه، آرنج، زانو، لگن یا پا.

بورسیت به معنای التهاب یا تحریک کیسه بورس است. بورس ها کیسه‌های کوچک و پر از مایعی هستند که به عنوان ضربه‌گیر برای مفاصل، استخوان‌ها و عضلات عمل می‌کنند. هر یک از این کیسه‌ها ممکن است دچار التهاب شوند، اما شایع‌ترین نواحی بروز بورسیت عبارتند از شانه، آرنج، زانو، لگن یا پا.

بورسیت ممکن است به صورت ناگهانی بروز کند یا ماهیتی مزمن (طولانی‌مدت) داشته باشد. در نوع حاد و ناگهانی، معمولاً حرکت دادن مفصلِ درگیر با درد همراه است. در بورسیت مزمن، تورم کیسه مفصلی به تدریج ایجاد می‌شود و ممکن است فرد احساس درد داشته باشد یا نداشته باشد.

گاهی اوقات، بورسیت ناشی از عفونت است. این حالت «بورسیت سپتیک» نامیده می‌شود و شیوع کمتری دارد. پزشک وضعیت شما را بررسی خواهد کرد تا اطمینان حاصل کند که دچار عفونت نشده‌اید.

بورسیت شانه

بورسیت شانه باعث تورم و درد در ناحیه شانه می‌شود که با حرکت دادن آن شدت می‌یابد. این عارضه ممکن است ناشی از آسیب‌دیدگی یا ضربه باشد. شکل استخوان‌های شانه در برخی افراد به‌گونه‌ای است که فشار بیشتری بر «بورسا» (کیسه حاوی مایع مفصلی) وارد می‌کند؛ اگر استخوان‌های شما چنین وضعیتی داشته باشند، احتمال ابتلا به بورسیت شانه بیشتر است.

بسته به شدت تورم، ممکن است در حرکت دادن شانه دچار مشکل شوید؛ وضعیتی که به آن «شانه منجمد» می‌گویند. اگر حرکت دادن شانه با درد شدید همراه است، باید به پزشک مراجعه کنید. پزشک می‌تواند با انجام آزمایش‌هایی تشخیص دهد که آیا مشکل شما بورسیت است یا عارضه‌ای دیگر و ممکن است فیزیوتراپی یا سایر روش‌های درمانی را برایتان تجویز کند.

بورسیت آرنج

یکی از شایع‌ترین نواحی بروز بورسیت، قسمت نوک‌تیز آرنج است. در صورت ابتلا به بورسیت آرنج، قسمت پایینی آرنج دچار تورم، قرمزی و درد می‌شود؛ دردی که با خم کردن آرنج شدت می‌یابد. به دلیل تورم، ممکن است توده‌ای کوچک شبیه به یک توپ در زیر پوست احساس یا مشاهده شود. بزرگ شدن این توده می‌تواند حرکت دادن آرنج را دشوارتر کند.

تکیه دادن مکرر بر روی آرنج‌ها می‌تواند منجر به بورسیت آرنج شود. لوله‌کش‌ها، برق‌کارها، تکنسین‌های تأسیسات (تهویه مطبوع و گرمایش) و سایر افرادی که برای انجام کار مجبورند به فضاهای تنگ و محدود بخزند، هنگام کار فشار بیشتری به آرنج‌های خود وارد می‌کنند. این نوع بورسیت با نام «آرنج دانشجویی» نیز شناخته می‌شود، زیرا بسیاری از افراد هنگام نشستن پشت میز برای نوشتن یا کار با رایانه، بر روی آرنج‌های خود تکیه می‌دهند.

آسیب‌دیدگی یا ضربه نیز می‌تواند باعث بروز بورسیت آرنج شود. ممکن است آن آسیب‌دیدگی را به خاطر نیاورید، زیرا شروع علائم بورسیت می‌تواند دست‌کم یک هفته طول بکشد. اگرچه علت دقیق آن برای پزشکان مشخص نیست، اما احتمال ابتلای افراد تحت درمان دیالیز (به دلیل مشکلات کلیوی) به بورسیت آرنج بیشتر است.

برای تسکین درد، می‌توانید دور آرنج خود باند کشی ببندید یا از محافظ آرنج استفاده کنید. اگر شغلی دارید که به آرنج‌هایتان فشار وارد می‌کند، استفاده از محافظ آرنج یا تشکچه‌های نرم می‌تواند به پیشگیری از ابتلا به بورسیت (التهاب کیسه مفصلی) کمک کند.

بورسیت زانو

بورسیت ممکن است در بخش‌های مختلفی از زانو، از جمله در نزدیکی کشکک یا در قسمت داخلی زانو، ایجاد شود. اگر بورسیت در ناحیه کشکک زانو باشد، احتمال اینکه علت آن عفونت باشد بیشتر است.

هنگام ابتلا به بورسیت، حرکت دادن زانو یا وارد کردن فشار به آن اغلب دردناک است و لمس آن توسط دیگران نیز ممکن است باعث درد شود. همچنین ممکن است دمای زانو نسبت به سایر نقاط بدن بالاتر احساس شود و گاهی اوقات زانو متورم یا قرمز به نظر برسد.

گاهی اوقات، التهاب بورس زانو (بورسیت زانو) به‌طور ناگهانی و پس از یک آسیب‌دیدگی یا ضربه به زانو بروز می‌کند. اما در اغلب موارد، این عارضه ناشی از فشار مداوم بر مفصل زانو در طول زمان است و درد آن به‌تدریج آغاز می‌شود. دوندگان و افرادی که به اقتضای شغل خود مجبورند روی زانو کار کنند — مانند محوطه‌سازان، باغبانان و لوله‌کش‌ها — بیشتر در معرض خطر ابتلا به بورسیت زانو قرار دارند.

اگر به چنین کارهایی مشغول هستید، باید از زانوبند محافظ استفاده کنید یا هنگام کار، یک بالشتک نرم یا تخته‌ای زیر زانوهای خود قرار دهید و تا حد امکان فواصل استراحتی در نظر بگیرید. سعی کنید از نشستن به حالت چمباتمه یا خم نگه داشتن زانوها برای مدت طولانی پرهیز کنید. انجام حرکات کششی برای عضلات پشت ران (همسترینگ) و سایر عضلات پیش از ورزش، می‌تواند به پیشگیری از بورسیت زانو کمک کند.

افرادی که زیاد زمین می‌خورند — مانند کشتی‌گیران و ورزشکاران رشته‌هایی مثل فوتبال — نیز بیشتر مستعد ابتلا به بورسیت زانو هستند، زیرا احتمال برخورد ضربه به زانو یا فرود آمدن آن‌ها روی زانوها بیشتر است.

پزشک شما حتی اگر تنها یکی از زانوهایتان درد داشته باشد، هر دو زانو را معاینه می‌کند تا آن‌ها را با هم مقایسه کرده و علت مشکل را تشخیص دهد. ممکن است پزشک توصیه کند برای کمک به بهبودی و محافظت از زانوها در آینده، از زانوبند یا بانداژ مخصوص استفاده کنید. قرار دادن زانو روی بالش نیز می‌تواند به کاهش تورم کمک کند.

بورسیت لگن

بورسیت ممکن است در آن بخش استخوانی لگن که در نزدیکی کمر برجسته است، ایجاد شود. در صورت ابتلا به این نوع بورسیت، ممکن است در ناحیه لگن یا قسمت بیرونی ران احساس درد کنید. همچنین ممکن است بورسیت در قسمت داخلی لگن بروز کند که باعث ایجاد درد در لگن، ناحیه تناسلی یا کشاله ران می‌شود.

اگر دچار بورسیت لگن باشید، ممکن است تورم ظاهری مشاهده نکنید، اما این عارضه می‌تواند دردناک باشد. درد آن در ابتدا اغلب تیز و ناگهانی است و سپس به دردی مبهم و منتشر در سراسر لگن تبدیل می‌شود. این درد ممکن است هنگام خوابیدن روی پهلو (سمت لگن درگیر)، بالا رفتن از پله‌ها، نشستن به حالت اسکات (چمپاتمه زدن) یا برخاستن از حالت نشسته، تشدید شود.

احتمال ابتلا به این نوع بورسیت در افرادی که مشکلات کمر یا لگن دارند، سابقه جراحی تعویض مفصل لگن داشته‌اند، یا با یک پای کمی کوتاه‌تر از پای دیگر متولد شده‌اند، بیشتر است. فعالیت‌هایی مانند دویدن، دوچرخه‌سواری یا بالا رفتن از پله‌ها می‌توانند باعث تحریک و تشدید این عارضه شوند. همچنین اگر شغلی دارید که مستلزم جابه‌جایی اجسام سنگین یا ایستادن طولانی‌مدت است (برای مثال، صندوق‌دار، کارگر انبار یا پیشخدمت)، خطر ابتلا به بورسیت لگن در شما بیشتر خواهد بود.

اگر به التهاب بورس (بورسیت) لگن مبتلا هستید، ممکن است پزشک به شما توصیه کند که در دوران بهبودی، هنگام راه رفتن از عصا یا چوب‌زیربغل استفاده کنید. پزشک ممکن است نحوه راه رفتن، نشستن و ایستادن شما را بررسی یا حتی از آن فیلم‌برداری کند. این کار به آن‌ها کمک می‌کند تا روش‌های کم‌دردتری برای حرکت کردن یا ایستادن به شما آموزش دهند.

بورسیت پا

در پاهای شما ۳۳ مفصل وجود دارد و بسیاری از این مفاصل دارای کیسه‌های بورس برای محافظت از خود هستند. اگر هر یک از این کیسه‌های بورس دچار تحریک یا التهاب شوند، ممکن است به بورسیت پا مبتلا شوید. این التهاب ممکن است در اطراف تاندون آشیل (در پشت پا)، نزدیک پاشنه، در سینه پا (ناحیه زیر انگشتان)، در محل اتصال انگشتان پا یا در فضای بین انگشت کوچک پا و مچ پا ایجاد شود.

در صورت ابتلا به بورسیت پا، ممکن است احساس تورم، خشکی یا درد در پا داشته باشید. این درد ممکن است هنگام راه رفتن، دویدن یا ایستادن روی پنجه پا تشدید شود.

پوشیدن کفش‌های پاشنه‌بلند و کفش‌هایی که پا را تحت فشار قرار می‌دهند یا اندازه مناسبی ندارند، می‌تواند منجر به بورسیت شود. ورزشکاران، رقصندگان و دوندگان بیشتر در معرض خطر ابتلا به بورسیت پا قرار دارند.

پوشیدن کفش‌های مناسب و حمایت‌کننده و همچنین انجام حرکات کششی برای پاها و ساق پا پیش از ورزش، می‌تواند به پیشگیری از بورسیت کمک کند.

اگر به بورسیت پا مبتلا هستید، ممکن است پزشک شما را به یک متخصص پا (پودیاتریست) ارجاع دهد. متخصص پا پزشکی است که به درمان مشکلات پا و مچ پا می‌پردازد. این متخصص ممکن است وسیله‌ای از جنس فوم یا پلاستیک به نام «ارتز» به شما بدهد تا آن را داخل کفش خود قرار دهید و از فشار وارده بر پا بکاهید.

سایر انواع بورسیت

حدود ۱۵۰ کیسه بورس در سراسر بدن شما وجود دارد. اگرچه شیوع کمتری دارد، اما بورسیت (التهاب بورس) می‌تواند در هر یک از این کیسه‌ها ایجاد شود. برخی دیگر از انواع بورسیت عبارتند از:

بورسیت ناحیه باسن

این عارضه زمانی رخ می‌دهد که بورسِ نزدیک به عضله اصلی باسن دچار التهاب شود. این نوع بورسیت گاهی «باسن بافندگان» یا «باسن خیاطان» نامیده می‌شود، زیرا در افرادی که اغلب روی سطوح سفت -مانند کف زمین یا صندلی‌های بدون روکش نرم- می‌نشینند، شایع‌تر است.

این نوع بورسیت می‌تواند باعث درد و احساس ناراحتی در ناحیه باسن و قسمت بالایی ران‌ها شود. درد معمولاً پس از نشستن طولانی‌مدت، انجام حرکات کششی یا ورزش تشدید می‌شود. همچنین ممکن است هنگام خم کردن، صاف کردن یا حرکت دادن مفصل ران، احساس درد کنید.

برای راحت‌تر نشستن می‌توانید از بالشی به شکل دونات (حلقه‌ای) استفاده کنید. استفاده از کمپرس سرد روی ناحیه مورد نظر نیز می‌تواند به تسکین درد و بهبود حال شما کمک کند.

آیا بورسیت خود به خود از بین می رود؟

بورسیت اغلب خود به خود از بین می رود. استراحت دادن ناحیه درد و استفاده از درمان های خانگی می تواند به بهبود آن کمک کند. اگر درد بورسیت شما پس از استراحت و اجتناب از فعالیت‌هایی که درد را بدتر می‌کنند بهتر نشد، باید به پزشک مراجعه کنید.

اگر بورسیت ناشی از عفونت باشد، احتمال کمتری دارد که خود به خود از بین برود، زیرا برای درمان آن به آنتی بیوتیک نیاز دارید. اگر تب دارید یا اگر ناحیه آسیب دیده خیلی گرم و قرمز است یا جوش یا کبودی روی آن وجود دارد، باید فوراً به پزشک مراجعه کنید./