پرولاپس رکتوم؛ از تشخیص تا درمان

افتادگی رکتوم زمانی است که رکتوم از مقعد پایین می‌افتد یا خارج می‌شود. افتادگی رکتوم معمولاً یک اورژانس پزشکی محسوب نمی‌شود اما در طولانی مدت بر کیفیت زندگی شما تاثیر می گذارد.

افتادگی (پرولاپس) به وضعیتی می گویند که قسمتی از بدن از محل طبیعی خود لیز می‌خورد یا می‌افتد. افتادگی رکتوم زمانی است که رکتوم -آخرین بخش روده بزرگ- از مقعد پایین می‌افتد یا خارج می‌شود. (برخی ممکن است این را افتادگی مقعد بنامند، اما این رکتوم است که پایین می‌افتد.) افتادگی رکتوم معمولاً یک اورژانس پزشکی محسوب نمی‌شود اما هر چه مدت بیشتری این وضعیت را داشته باشید، می‌تواند بدتر شود. زندگی با افتادگی رکتوم می‌تواند باعث خجالت شود و بر کیفیت زندگی شما تأثیر بگذارد.

افتادگی رکتوم در حدود ۲.۵ نفر از هر ۱۰۰۰ نفر اتفاق می‌افتد. این بیماری در زنان شایع‌تر است. احتمال ابتلا به افتادگی رکتوم پس از ۵۰ سالگی بیشتر است، اما در کودکانی که مشکلاتی مانند اسهال مزمن یا فیبروز کیستیک دارند نیز اتفاق می‌افتد.

اگر هنگام رفتن به دستشویی یا تلاش برای دفع مدفوع احساس می‌کنید شرایط عادی نیست، نباید آن را نادیده بگیرید یا بی‌اهمیت جلوه دهید. پزشک افتادگی رکتوم را تشخیص می دهد و درمان هایی را پیشنهاد می کند.

انواع افتادگی رکتوم

سه نوع افتادگی وجود دارد:

افتادگی خارجی: کل رکتوم از مقعد بیرون می‌زند.
افتادگی مخاطی: بخشی از پوشش رکتوم از مقعد بیرون می‌زند.
افتادگی داخلی: رکتوم شروع به افتادگی کرده است اما هنوز از مقعد بیرون نزده است.

علائم افتادگی رکتوم

اگر بعد از دفع مدفوع احساس می‌کنید که روی یک توپ نشسته‌اید، یا متوجه می‌شوید که چیزی از دهانه‌ی محل دفع مدفوع (مقعد) بیرون زده است، ممکن است دچار افتادگی رکتوم شده باشید.

اولین باری که متوجه افتادگی رکتوم خود می‌شوید، معمولاً پس از اجابت مزاج است. در اولین بار، رکتوم ممکن است خود به خود به داخل برگردد. بعداً، ممکن است احساس کنید چیزی از بدن شما بیرون افتاده است، یا فقط چیزی را در آنجا احساس می‌کنید که طبیعی نیست. در این موارد، ممکن است بتوانید رکتوم را به داخل بدن فشار دهید.

علائم دیگر افتادگی رکتوم می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

احساس برآمدگی در خارج از مقعد
مشاهده‌ی توده‌ای قرمز در خارج از دهانه‌ی مقعد
درد در مقعد یا رکتوم
خارش مقعد
یبوست
عدم توانایی کنترل هنگام دفع مدفوع (بی‌اختیاری مدفوع)
خونریزی از رکتوم
نشت خون، مدفوع یا مخاط از مقعد

افتادگی رکتوم در مقابل بواسیر

در ابتدا، افتادگی رکتوم ممکن است مانند بواسیر به نظر برسد که از دهانه مقعد شما بیرون زده است، اما این دو بیماری متفاوت هستند. بواسیر رگ‌های خونی متورم در مقعد یا رکتوم تحتانی شما هستند که ممکن است باعث خارش، درد و خون روی دستمال توالت هنگام پاک کردن بعد از دفع مدفوع شوند. پزشک شما می‌تواند تشخیص دهد که آیا شما افتادگی رکتوم دارید یا بواسیر.

علل افتادگی رکتوم

عوامل مختلفی می‌توانند باعث افتادگی رکتوم شوند، از جمله:

سابقه طولانی مدت اسهال یا یبوست
فیبروز کیستیک، بیماری که باعث مشکلات تنفسی و معده می‌شود.
عفونت انگلی روده
سرفه یا عطسه مزمن
سابقه طولانی مدت زور زدن هنگام دفع مدفوع
پیری، که می‌تواند منجر به تضعیف عضلات و رباط‌ها در ناحیه رکتوم شود.
آسیب قبلی به ناحیه مقعد یا لگن
آسیب عصبی که بر توانایی عضلات شما در سفت و شل شدن تأثیر می‌گذارد، که می‌تواند ناشی از بارداری، عوارض زایمان طبیعی، فلج اسفنکتر مقعد یا آسیب به ستون فقرات یا کمر باشد.
مشکلات عصبی، مانند بیماری نخاع یا قطع نخاع

عوامل خطر افتادگی رکتوم

افتادگی رکتوم در زنان به خصوص با افزایش سن، شایع‌تر است. به طور کلی، افراد مسنی که سابقه یبوست یا مشکلات کف لگن داشته‌اند، احتمال بیشتری برای ابتلا به افتادگی رکتوم دارند.

سایر مواردی که شما را در معرض خطر بیشتری برای افتادگی رکتوم قرار می‌دهد عبارتند از:

یبوست مزمن
اجبار همیشگی به زور زدن برای دفع مدفوع
آسیب به کمر یا بیماری دیسک
زوال عقل
سکته مغزی
هیسترکتومی
ضعف عضلات در مقعد یا کف لگن
اگر کسی در خانواده شما نیز افتادگی رکتوم داشته باشد
عفونت‌های انگلی مانند شیستوزومیازیس
بیماری انسدادی مزمن ریوی (COPD)
هیپرتروفی خوش‌خیم پروستات (رشد غده پروستات)
هرگونه آسیب یا مشکل در رباط‌هایی که رکتوم شما را به دیواره روده متصل نگه می‌دارند
اختلالات مادرزادی روده مانند بیماری هیرشپرونگ یا دیسپلازی عصبی روده

افتادگی رکتوم در کودکان

افتادگی رکتوم در کودکان شایع نیست، اما می‌تواند برای افراد زیر اتفاق بیفتد:

یبوست مزمن/زور زدن هنگام دفع مدفوع
اسهال مزمن
تغذیه نامناسب
فیبروز کیستیک
آسیب نخاعی یا بند ناف
مشکلات مربوط به روده بزرگ و لگن مانند بیماری هیرشپرونگ (بیماری که در آن روده کودک سلول‌های عصبی کافی ندارد، بنابراین نمی‌تواند مدفوع را دفع کند و منجر به انسداد می‌شود)
دخول مقعدی، احتمالاً ناشی از سوءاستفاده جنسی

اگر فرزند شما افتادگی رکتوم دارد، اغلب توسط پزشک متخصص اطفال قابل درمان است. اگر بیماری مزمنی مانند فیبروز کیستیک داشته باشد، ممکن است برای درمان بیشتر یا جراحی نیاز به مراجعه به متخصص داشته باشد.

تشخیص افتادگی رکتوم

ممکن است برای پزشک دشوار باشد که بداند آیا شما هموروئید، بیماری دیگری یا افتادگی رکتوم دارید. به همین دلیل، پزشک شما ممکن است یکی از چندین آزمایش را توصیه کند. این آزمایش‌ها عبارتند از:

معاینه دیجیتال رکتوم: در طول این آزمایش، پزشک شما انگشت دستکش‌پوش خود را در مقعدتان قرار می‌دهد تا قدرت عضلات را بررسی کند.
الکترومیوگرافی مقعدی (EMG): این آزمایش بررسی می‌کند که آیا آسیب عصبی باعث مشکلات اسفنکتر مقعد می‌شود یا خیر.
مانومتری مقعدی: یک لوله نازک برای آزمایش قدرت عضلات وارد رکتوم می‌شود.
سونوگرافی مقعدی: یک پروب وارد مقعد و رکتوم می‌شود تا عضلات و بافت‌ها را بررسی کند.
آزمایش تأخیر حرکتی عصب پودندال: این آزمایش، اعصاب پودندال را که برای کنترل حرکات روده استفاده می‌کنید بررسی می‌کند.
پروکتوگرافی: این آزمایش که با نام دفکوگرافی نیز شناخته می‌شود، از MRI یا فیلم‌های اشعه ایکس از رکتوم هنگام دفع مدفوع استفاده می‌کند تا نشان دهد که چقدر خوب مدفوع را نگه می‌دارد و آزاد می‌کند.
کولونوسکوپی: یک لوله بلند که با یک دوربین کوچک در انتهای آن وارد رکتوم شما می‌شود، می‌تواند داخل روده‌های شما را نشان دهد و هرگونه مشکلی را که ممکن است باعث افتادگی شود، بررسی کند.
پروکتوسیگموئیدوسکوپی: این آزمایش همچنین از یک لوله بلند با یک دوربین در انتها استفاده می‌کند. این لوله در اعماق روده قرار می‌گیرد تا التهاب، جای زخم یا تومور را بررسی کند.
ام آر آی: این اسکن تصویربرداری تمام اندام‌های ناحیه لگن را بررسی می‌کند.
سری GI تحتانی: همچنین به عنوان تنقیه باریم شناخته می‌شود و تصاویری از دستگاه گوارش تحتانی با اشعه ایکس گرفته می‌شود.

درمان افتادگی رکتوم

درمان افتادگی رکتوم اغلب شامل جراحی است. درمان یبوست با نرم‌کننده‌های مدفوع، شیاف و سایر داروها اغلب مورد نیاز است. روش‌های جراحی مختلفی برای درمان افتادگی رکتوم وجود دارد. متخصص مراقبت‌های بهداشتی پس از بررسی سن، مشکلات سلامتی و نحوه عملکرد روده‌های شما، بهترین درمان را برای شما انتخاب خواهد کرد.

پیشگیری از افتادگی رکتوم

برای کاهش افتادگی رکتوم، سعی کنید هنگام دفع مدفوع زور نزنید. کارهایی که می‌توانند یبوست منجر به زور زدن را نیز کاهش دهند یا از آن جلوگیری کنند عبارتند از:

افزایش مصرف فیبر با هدف مصرف حداقل پنج وعده میوه و سبزیجات در روز
نوشیدن 6 تا 8 لیوان آب در روز
ورزش منظم
حفظ وزن در سطح سالم یا کاهش وزن در صورت نیاز

اگر اغلب یبوست دارید، با پزشک خود صحبت کنید. او ممکن است شما را به مصرف نرم کننده مدفوع یا ملین توصیه کنند. همچنین، از بلند کردن اجسام سنگین خودداری کنید، زیرا این امر می‌تواند به عضلات روده شما فشار وارد کند.

عوارض افتادگی رکتوم

اگر افتادگی رکتوم درمان نشود، می‌تواند منجر به این عوارض شود:

آسیب رکتوم مانند زخم یا خونریزی
عدم توانایی در هل دادن دستی رکتوم به داخل بدن
اختناق یا کاهش خونرسانی به رکتوم
قانقاریا یا پوسیدن و مردن بافت رکتوم خفه شده
سخت‌تر شدن نگه داشتن گاز و مدفوع (این اتفاق در حدود ۵۰ تا ۷۵ درصد از افراد مبتلا به افتادگی رکتوم رخ می‌دهد.)
یبوست/