فیبروم های رحم اگرچه شایع هستند اما اکثر زنان مبتلا، برای بارداری مشکلی ندارند و نیاز به درمان پیدا نمی کنند. در صورت بروز علائم و مشکلات روش های درمانی زیادی وجود دارد.
فیبروم ها تودههایی غیرسرطانی و متشکل از بافت عضلانی هستند که درون رحم رشد میکنند.
اگرچه فیبرومها شایع هستند؛ بهطوری که بیش از ۷۵ درصد زنان به آن دچارند اما اکثر افراد مبتلا، دچار علائم یا مشکلات بارداری نمیشوند و نیازی به درمان برای همه وجود ندارد.
انواع فیبروم
فیبرومها بر اساس محل قرارگیری، به سه دسته اصلی تقسیم میشوند:
1- فیبرومهای ساب سروزال (Subserosal)
این فیبرومها روی سطح خارجی رحم رشد میکنند. از آنجا که این تودهها در خارج از فضای داخلی رحم (حفره آندومتر) قرار دارند، کمترین تأثیر را بر توانایی بارداری فرد میگذارند.
2- فیبرومهای اینترامورال (Intramural)
این فیبرومها درون دیواره رحم رشد میکنند. آنها میتوانند باردار شدن را دشوارتر کنند اما، تنها در صورتی که بزرگ شوند و به سمت فضای داخلی رحم (حفره آندومتر) فشار آورده یا شکل آن را تغییر دهند.
3- فیبرومهای ساب موکوزال (Submucosal)
این فیبرومها درون فضای داخلی رحم (حفره آندومتر) — یعنی همان جایی که جنین رشد میکند — به وجود میآیند. مطالعات نشان میدهند که این نوع فیبرومها میتوانند باردار شدن را دشوارتر کرده و ممکن است عاملی خطرساز برای سقط جنین باشند.
در برخی افراد، فیبرومها میتوانند باعث پریودهای سنگین یا طولانی مدت یا علائم حجمی در صورت بزرگ بودن شوند. علائم حجمی شامل فشار یا سنگینی لگن، تکرر ادرار، مشکل در اجابت مزاج یا احساس سیری مداوم است. گاهی اوقات، فیبرومها میتوانند باردار شدن یا حفظ بارداری را دشوارتر کنند و گاهی اوقات فیبرومها میتوانند در دوران بارداری یا زایمان نوزاد مشکلاتی ایجاد کنند.
نشان داده شده است که تعداد بیشتر فیبرومها، فیبرومهای بزرگتر و فیبرومهای زیر مخاطی بیشترین تأثیر را بر زنانی که سعی در باردار شدن دارند، دارند. داشتن فیبرومهای بزرگ یا متعدد میتواند در دوران بارداری مشکلاتی مانند درد، خونریزی بیش از حد، زایمان زودرس یا نیاز به سزارین ایجاد کند. مراجعه به یک متخصص فیبروم به شما کمک می کند تا بفهمید که آیا فیبرومهای شما در بارداری بعدی مشکلی ایجاد میکنند یا خیر و چه گزینههای درمانی در دسترس است.
درمان فیبروم
گزینههای درمانی برای فیبرومها عبارتند از:
- از داروها میتوان برای درمان خونریزیهای شدید قاعدگی ناشی از فیبروم استفاده کرد؛ همچنین برخی داروها قادرند بهطور موقت اندازه فیبرومها را کوچک کنند. از آنجا که بیشتر این داروها در طول دوره مصرف مانع از بارداری میشوند، برای کسانی که قصد باردار شدن دارند مناسب نیستند. اگر علائم آزاردهندهای دارید و در حال حاضر قصد بارداری ندارید، استفاده از دارو گزینه مناسبی است.
- میومکتومی: نوعی جراحی است که در آن فیبرومها از رحم خارج میشوند. این عمل ممکن است از طریق واژن یا شکم انجام شود. در روش شکمی، جراحی یا به صورت لاپاروسکوپی (از طریق برشهای کوچک به اندازه نوک انگشت) و یا از طریق برشی مشابه برش سزارین (برش عرضی در ناحیه پایین شکم) صورت میگیرد. انجام جراحی به روش واژینال یا لاپاروسکوپی، نسبت به روشهایی که نیازمند برشهای بزرگ هستند، ایمنتر است و تهاجم کمتری دارد؛ با این حال، انتخاب روش جراحی به اندازه، محل قرارگیری و تعداد فیبرومها بستگی دارد. همچنین اگر جراحی توسط متخصص فیبروم انجام شود، نتایج بهتری حاصل خواهد شد. ثابت شده است که میومکتومی روشی ایمن و مؤثر برای زنانی است که در آینده قصد بارداری دارند؛ هرچند ممکن است برخی از این افراد در صورت بارداری پس از جراحی، نیاز به زایمان به روش سزارین داشته باشند.
- آمبولیزاسیون فیبروم رحم (که با نام آمبولیزاسیون شریان رحمی نیز شناخته میشود) یک عمل کمتهاجمی است که در آن خونرسانی به فیبرومها مسدود میشود. این کار باعث کوچک شدن فیبرومها و کاهش خونریزی قاعدگی میگردد. اگرچه در این روش رحم برداشته نمیشود، اما مطالعات نشان میدهند که احتمال بروز عوارض بارداری در زنانی که پس از انجام این عمل باردار میشوند، بیشتر است.
- ابلیشن (تخریب) فیبروم با امواج رادیوفرکانسی، روشی است که در آن ابزاری وارد فیبروم شده و بافت آن را به وسیله حرارت از بین میبرد. این عمل میتواند از طریق واژن یا به روش لاپاروسکوپی انجام شود. مشابه روش آمبولیزاسیون، این عمل نیز ممکن است بر بارداریهای بعدی تأثیر بگذارد. اگرچه هنوز بهطور قطع مشخص نیست که بارداری پس از انجام ابلیشن فیبروم تا چه حد ایمن است، اما تحقیقات در این زمینه در حال انجام است.
- در روش اولتراسوند متمرکز تحت هدایت امآرآی، انرژی از طریق دیواره شکم به فیبروم تابانده میشود تا بافت آن را با استفاده از حرارت از بین ببرد، در حالی که رحم سالم باقی میماند. از آنجا که مراکز محدودی در کشور این روش درمانی را ارائه میدهند، مطالعات کافی در مورد آن انجام نشده است؛ بنابراین، میزان ایمنی بارداری پس از انجام این روش هنوز مشخص نیست. ابلیشن آندومتر (تخریب لایه داخلی رحم) یک عمل جزئی برای کاهش خونریزیهای شدید قاعدگی است که در آن، ابزاری از طریق واژن وارد رحم میشود تا پوشش داخلی آن را بسوزاند و از بین ببرد. بارداری پس از انجام این عمل توصیه نمیشود.
در هیچیک از روشهای درمانی که در بالا به آنها اشاره شد، رحم برداشته نمیشود؛ بنابراین احتمال بروز فیبرومهای جدید در آینده وجود دارد. برای برخی از بیمارانی که دچار فیبرومهای قابلتوجهی هستند، عمل هیسترکتومی (برداشتن رحم) بهترین گزینه محسوب میشود. در این جراحی، هم رحم و هم فیبرومها برداشته میشوند تا از عود مجدد فیبرومها جلوگیری و خونریزیهای قاعدگی برای همیشه متوقف شود. اگرچه عمل هیسترکتومی موجب یائسگی نمیشود، اما پس از انجام آن، بارداری دیگر امکانپذیر نخواهد بود؛ زیرا رحم برداشته شده است.
با اینکه برخی فیبرومها ممکن است بر توانایی بارداری شما تأثیر بگذارند یا در دوران بارداری مشکلاتی ایجاد کنند، متخصصان این حوزه میتوانند شما را در انتخاب بهترین روش درمانی راهنمایی و به شما کمک کنند تا بارداری سالمی را تجربه کنید و از کیفیت زندگی مطلوب در درازمدت برخوردار شوید./
