لخته های خونی با چه مکانیسم هایی از بین می روند؟

معمولاً بدن شما پس از بهبود آسیب، لخته خون را به طور طبیعی حل می‌کند. گاهی لخته در جایی تشکیل می شود که بدن برای حل کردن آن نیاز به کمک (داروها) دارد.

وقتی جایی از بدنتان بریده می‌شود، خون از یک مایع روان به توده‌ای از ژل -که همان لخته خون است- تبدیل می‌شود تا خونریزی را متوقف کند. این مانند این است که یک شلنگ بتواند پس از نشتی، خود را وصله کند. انعقاد یک فرآیند پیچیده است که در آن پلاکت‌ها، نوعی سلول خونی و بسیاری از پروتئین‌های مختلف، همگی در زمان مناسب برای بستن زخم وارد عمل می‌شوند.

با بهبود زخم، بدن شما فرآیند دیگری برای تجزیه آنها دارد. اگر لخته‌ای در زمانی که قرار نیست تشکیل شود -مثلاً درون یک رگ خونی- تشکیل شود، ممکن است برای انجام این کار به کمی کمک نیاز داشته باشید.

چگونه بدن لخته‌ها را حل می‌کند

وقتی بدن شما احساس می‌کند که بهبود یافته‌اید، پروتئینی به نام پلاسمین را فراخوانی می‌کند. بخش هوشمندانه ماجرا اینجاست: پلاسمین در واقع در خود لخته خون وجود دارد. تمام مدت آنجاست، اما خاموش است. فقط منتظر می‌ماند و منتظر می‌ماند.

برای روشن کردن آن، بدن شما ماده‌ای به نام فعال‌کننده آزاد می‌کند. این ماده پلاسمین را بیدار می‌کند و به آن می‌گوید که شروع به از بین بردن لخته کند. این عمدتاً به معنای شکستن ساختار شبکه‌ای مانندی است که به لخته کمک می‌کند تا به خوبی کار کند.

چگونه داروها لخته‌ها را حل می‌کنند

پزشکان بر اساس نوع لخته‌ای که دارید از داروهای مختلفی استفاده می‌کنند:

1- رقیق‌کننده‌های خون: این داروها که ضد انعقاد نیز نامیده می‌شوند، از جمله داروهای رایج برای ترومبوز ورید عمقی (DVT) هستند؛ نوعی لخته خون که در یکی از رگ‌های بزرگ، معمولاً در پا، ایجاد می‌شود. رقیق‌کننده‌های خون همچنین برای جلوگیری از لخته شدن خون پس از سکته مغزی یا آمبولی ریوی (هنگامی که لخته خون به شریانی در ریه‌های شما منتقل می‌شود) استفاده می‌شوند.

رقیق‌کننده‌های خون لخته را حل نمی‌کنند، اما می‌توانند از بزرگتر شدن آن و تشکیل لخته‌های جدید جلوگیری کنند. این به بدن شما زمان می‌دهد تا لخته را تجزیه کند.

رقیق‌کننده‌های خون مختلف به روش‌های مختلفی عمل می‌کنند:

ضد انعقادهای خوراکی مستقیم (DOAC): بدن شما را از ساخت فیبرین، پروتئینی که شبکه لخته را تشکیل می‌دهد، باز می‌دارند.
هپارین: مانع از انجام وظیفه یکی از پروتئین‌های کلیدی لخته کننده بدن شما، مانند ترومبین، می‌شود. وارفارین (کومادین) توانایی کبد شما را در ساخت پروتئین‌های مورد نیاز برای لخته شدن خون کاهش می‌دهد.

2- ترومبولیتیک‌ها: این داروهای حل‌کننده لخته خون برای شرایط جدی تر مانند آمبولی ریوی تجویز می‌شوند. برخلاف رقیق‌کننده‌های خون، آنها لخته را تجزیه می‌کنند. ترومبولیتیک‌ها با فعال کردن پلاسمین کار می‌کنند که روند طبیعی بدن را برای پاکسازی مواد از بدن آغاز می‌کند.

چقدر طول می‌کشد تا بهبود پیدا کنید؟

بهبودی از لخته خون چیزی نیست که فوراً احساس کنید. حل شدن کامل ترومبوز ورید عمقی یا آمبولی ریوی می‌تواند هفته‌ها یا ماه‌ها طول بکشد. حتی یک لخته سطحی که یک مشکل بسیار جزئی است، می‌تواند هفته‌ها طول بکشد تا از بین برود.

اگر ترومبوز ورید عمقی یا آمبولی ریوی دارید، معمولاً با کوچک‌تر شدن لخته، تسکین بیشتری پیدا می‌کنید. درد و تورم ناشی از ترومبوز ورید عمقی معمولاً ظرف چند روز پس از درمان شروع به بهتر شدن می‌کند.

علائم آمبولی ریوی، مانند تنگی نفس یا درد خفیف یا فشار در قفسه سینه، می‌تواند ۶ هفته یا بیشتر ادامه داشته باشد. ممکن است هنگام فعالیت یا حتی هنگام نفس عمیق کشیدن متوجه آنها شوید. ورزش می‌تواند به این امر کمک کند.

لخته خون فشار زیادی بر بدن شما وارد می‌کند. بنابراین فقط حل کردن کردن آن مهم نیست، بلکه به بدن و ذهن شما زمان می‌دهد تا دوباره شارژ شوند.

اثرات بلند مدت لخته خون

گاهی اوقات یک لخته می‌تواند اسکار (جای زخم) و آسیب‌های دیگری را به جا بگذارد که می‌تواند مشکلاتی ایجاد کند.

حدود ۲۰ تا ۵۰ درصد از افرادی که دچار DVT می‌شوند، ممکن است در نهایت به سندرم پس از ترومبوز مبتلا شوند. در این حالت، تورم، درد یا تغییر رنگ پوست مدت زمان بیشتری طول می‌کشد. همچنین ممکن است زخم‌هایی به نام اولسر ایجاد شود.

حدود ۴ نفر از هر ۱۰۰ نفر مبتلا به آمبولی ریوی، آسیب ریوی بلند مدتی به نام فشار خون ریوی دارند. این بدان معناست که شما فشار خون بالایی در ریه‌های خود دارید که می‌تواند منجر به مشکلاتی مانند تنگی نفس، خستگی و درد قفسه سینه شود./