آشنایی با هایپرپیگمانتاسیون و هیپوپیگمانتاسیون

وقتی فرد سالم است، رنگ پوست او طبیعی به نظر می‌رسد. در صورت بیماری یا آسیب، پوست فرد ممکن است تغییر رنگ دهد و تیره‌تر (هایپرپیگمانتاسیون) یا روشن‌تر (هیپوپیگمانتاسیون) شود.

پیگمانتاسیون به رنگ‌دار شدن پوست فرد گفته می‌شود. وقتی فرد سالم است، رنگ پوست او طبیعی به نظر می‌رسد. در صورت بیماری یا آسیب، پوست فرد ممکن است تغییر رنگ دهد و تیره‌تر (هایپرپیگمانتاسیون) یا روشن‌تر (هیپوپیگمانتاسیون) شود.

هایپرپیگمانتاسیون چیست؟

هایپرپیگمانتاسیون یک بیماری پوستی شایع و اغلب بی‌ضرر است که در اثر افزایش ملانین، ماده‌ای که مسئول رنگ (رنگدانه) است، ایجاد می‌شود. این بیماری باعث می‌شود نواحی خاصی از پوست تیره‌تر از بقیه به نظر برسند. بسته به رنگ و علت، پوست می‌تواند به رنگ‌ها و اشکال مختلفی (از قهوه‌ای تا سیاه) مانند کک و مک، لکه‌های پیری یا لکه‌هایی از پوست تیره‌تر ظاهر شود.

اگرچه این بیماری می‌تواند برای هر کسی، صرف نظر از سن، رنگ پوست یا نوع آن اتفاق بیفتد، هایپرپیگمانتاسیون در افرادی که پوست تیره‌تری دارند و اغلب از کرم ضد آفتاب استفاده نمی‌کنند، شایع‌تر و شدیدتر است. به علاوه، تولید بیش از حد یا نامنظم ملانین می‌تواند در پوست تیره‌تر، به ویژه در مناطقی که تحت تأثیر بیماری‌های التهابی پوست مانند آکنه قرار دارند، بیشتر قابل توجه باشد.

علل هایپرپیگمانتاسیون

عوامل زیادی می‌توانند در تولید بیش از حد ملانین توسط سلول‌های پوست شما نقش داشته باشند. برخی از موارد رایج شامل بیماری ها و وضعیت سلامت فرد، عوارض داروها و قرار گرفتن در معرض آفتاب است.

بیماری ها و وضعیت سلامت فرد: برخی شرایط مانند بارداری یا بیماری آدیسون (کاهش عملکرد غده فوق کلیوی) ممکن است باعث تولید بیشتر ملانین و هایپرپیگمانتاسیون شود.
قرار گرفتن در معرض آفتاب: قرار گرفتن در معرض نور خورشید یکی از دلایل اصلی هایپرپیگمانتاسیون است. همچنین آفتاب نواحی از قبل هایپرپیگمانته شده را تیره‌تر می‌کند.
عوارض داروها: برخی داروها، از جمله آنتی‌بیوتیک‌ها، داروهای ضد آریتمی و داروهای ضد مالاریا نیز می‌توانند باعث هایپرپیگمانتاسیون شوند.

انواع مختلفی از هایپرپیگمانتاسیون وجود دارد.

ملاسما

ملاسما نوعی از هایپرپیگمانتاسیون است که با لکه‌های برنزه یا قهوه‌ای و لکه‌هایی شبیه به کک و مک مشخص می‌شود و بیشتر روی صورت دیده می‌شود. زنانی که رنگ پوست متوسط تا تیره دارند، بیشتر در معرض ابتلا به ملاسما هستند.

این بیماری اغلب در دوران بارداری رخ می‌دهد و «ماسک بارداری» نامیده می‌شود. با این حال، مردان نیز می‌توانند به این بیماری مبتلا شوند.

درمان ملاسما

ملاسما گاهی اوقات پس از بارداری یا قطع مصرف داروهایی که ممکن است باعث ایجاد آن شوند (مانند قرص‌های ضد بارداری) خود به خود از بین می‌رود یا محو می‌شود؛ با این حال، می‌تواند طولانی مدت باشد.

پزشک شما ممکن است برنامه‌ای را توصیه کند که احتمالاً شامل موارد زیر باشد:

محافظت در برابر آفتاب: پوشیدن کلاه، پیدا کردن مناطق سایه‌دار و استفاده از کرم‌های ضد آفتاب با SPF 30 یا بالاتر که حاوی مسدودکننده‌هایی مانند اکسید روی یا دی اکسید تیتانیوم هستند، می‌تواند به محافظت از شما در برابر آفتاب و جلوگیری از تولید رنگدانه بیشتر توسط پوست کمک کند.
داروهای موضعی: پزشک شما ممکن است کرم‌های تجویزی مانند هیدروکینون، ترتینوئین یا یک کورتیکواستروئید خفیف یا کرمی که ترکیبی از هر سه محصول است را تجویز کند. اگر پوست شما به درمان ملایم‌تری نیاز دارد، ممکن است ویتامین C، اسید کوجیک یا اسید آزلائیک را تجویز کند.
روش‌ها: درمان‌ها ممکن است شامل روش‌های کم‌تهاجمی مانند لایه‌برداری شیمیایی باشد که می‌تواند رنگدانه‌های اضافی را از بین ببرد، یا میکرونیدلینگ که می‌تواند به ایجاد رنگ یکنواخت‌تر پوست کمک کند.

پزشک شما ممکن است روش‌های دیگری مانند نوردرمانی یا درمان با پلاسمای غنی از پلاکت را نیز پیشنهاد کند که شامل گرفتن مقدار کمی از خون شما و تزریق مجدد آن به نواحی آسیب‌دیده پوست می‌شود.

بهتر است از متخصص پوست خود در مورد هزینه‌های احتمالی برنامه درمانی خاص خود سوال کنید، زیرا اکثر بیمه‌ها درمان‌های ملاسما را پوشش نمی‌دهند زیرا از نظر پزشکی ضروری تلقی نمی‌شوند.

همچنین، قبل از درمان خودتان با پزشک خود صحبت کنید. آنها ممکن است نکاتی برای مراقبت از خود در مورد ملاسما، مانند استفاده از محصولات ملایم پوست، کرم ضد آفتاب رنگی و آرایش، به شما ارائه دهند.

لکه‌های خورشیدی

لکه‌های خورشیدی، لکه‌های کوچک، صاف، برنزه تا قهوه‌ای تیره روی پوست هستند. به آنها لکه‌های پیری یا لکه‌های کبدی نیز گفته می‌شود. ممکن است این لکه‌ها در اثر ماندن در معرض آفتاب یا آفتاب سوختگی ایجاد شوند. آنها اغلب روی صورت، سینه و دست‌ها ظاهر می‌شوند.

درمان لکه‌های خورشیدی

نیازی به درمان لکه‌های خورشیدی ندارید زیرا آنها صرفاً نشانه‌ای از قرار گرفتن پوست در معرض آفتاب هستند. با این حال، اگر شما را آزار می‌دهند، می‌توانید به یک متخصص پوست مراجعه کنید که ممکن است درمان‌های روشن‌کننده مانند کرم‌ها، لوسیون‌ها و ژل‌های حاوی هیدروکینون، کورتیکواستروئیدها یا رتینوئیدها را توصیه کند. آنها همچنین ممکن است آن را با لایه‌برداری شیمیایی یا درم ابریژن (روشی که شامل استفاده از دستگاه یا اسکراب برای برداشتن لایه بالایی پوست با لکه‌های پیری است) درمان کنند.

هایپرپیگمانتاسیون پس از التهاب

هایپرپیگمانتاسیون پس از التهاب نوعی هایپرپیگمانتاسیون است که در اثر التهاب یا آسیب پوستی، مانند سوختگی، آکنه یا بثورات پوستی، ایجاد می‌شود. این اتفاق بیشتر در افرادی با پوست تیره‌تر رخ می‌دهد. اگرچه این لکه‌ها معمولاً خود به خود محو می‌شوند، اما ممکن است ماه‌ها تا سال‌ها طول بکشد. می‌توانید برای درمان آن به متخصص پوست مراجعه کنید.

درمان هایپرپیگمانتاسیون پس از التهاب

پزشک ابتدا التهاب یا آسیبی را که باعث هایپرپیگمانتاسیون شده است، درمان می‌کند. سپس ممکن است درمان‌های روشن‌کننده، از جمله موادی که روی پوست خود اعمال می‌کنید، مانند کرم‌هایی با هیدروکینون، ترتینوئین و فلوسینولون استوناید را توصیه کند. در صورت ابتلا به هایپرپیگمانتاسیون شدید، ممکن است به لایه‌برداری شیمیایی و لیزر درمانی نیاز داشته باشید. روزانه از کرم ضد آفتاب و محافظت در برابر آفتاب استفاده کنید.

کک و مک

کک و مک‌ها لکه‌های برنزه یا قهوه‌ای رنگی هستند که معمولاً در دوران کودکی روی پوست در معرض آفتاب ظاهر می‌شوند. این لکه‌ها با افزایش زمان قرار گرفتن در معرض آفتاب و گرما، تیره‌تر و تعدادشان بیشتر می‌شود و در زمستان روشن‌تر می‌شوند. کک و مک‌ها رایج و بی‌ضرر هستند و معمولاً در خانواده‌ها دیده می‌شوند. احتمالاً آنها را روی صورت، گردن، دست‌ها، بازوها، پشت و بالای سینه خواهید یافت.

درمان کک و مک

اگر کک و مک دارید، اولین و مهم‌ترین کاری که باید انجام دهید این است که در طول روز از کرم ضد آفتاب استفاده کنید و در صورت امکان از آفتاب دوری کنید. همچنین می‌توانید به یک متخصص پوست مراجعه کنید که ممکن است درمان‌هایی را توصیه کند که کک و مک‌ها را روی صورت شما کمتر آشکار شود. این درمان‌ها شامل محصولاتی است که روی پوست آسیب‌دیده اعمال می‌کنید، که ممکن است حاوی رتینول یا رتینوئید، اسید، لایه‌برداری شیمیایی و لیزر درمانی برای از بین بردن لایه بالایی پوست باشد.

درمان‌های خانگی برای هایپرپیگمانتاسیون

شما می‌توانید هایپرپیگمانتاسیون را در خانه با راهکارهای زیر درمان کنید:

استفاده از کرم ضد آفتاب: استفاده از کرم ضد آفتاب و لباس‌های محافظ در برابر آفتاب و اجتناب از قرار گرفتن در معرض آفتاب تا حد امکان می‌تواند به جلوگیری از هایپرپیگمانتاسیون کمک کند. همچنین می‌تواند از بدتر شدن هایپرپیگمانتاسیون شما جلوگیری کند.
مصرف ویتامین‌ها: هایپرپیگمانتاسیون ممکن است زمانی رخ دهد که کمبود ویتامین B12 دارید، به خصوص اگر رنگ پوست تیره‌تری دارید. خوردن غذاهای سرشار از ویتامین B12 و سایر مواد مغذی ضروری، مانند جگر گاو، ماهی سالمون، ماست، تخم مرغ و ماهی تن، می‌تواند به درمان هایپرپیگمانتاسیون کمک کند. اگر به دنبال مکمل هستید، با پزشک خود مشورت کنید.
استفاده از محصولات روشن کننده بدون نسخه: برخی از کرم‌ها، لوسیون‌ها و سرم‌ها با ترکیباتی مانند اسید آزلائیک، اسید گلیکولیک، اسید کوجیک، اسید سالیسیلیک و ویتامین C به روشن شدن لکه‌های هایپرپیگمانتاسیون یا کاهش میزان ملانین تولید شده توسط بدن شما کمک می کنند. اگر قصد دارید از هر محصولی به طور مداوم برای درمان هرگونه مشکل پوستی استفاده کنید، با متخصص پوست خود مشورت کنید.
سلامت پوست خود را حفظ کنید: هیدراته ماندن با آب و غذاهای غنی از آب مانند هندوانه، پرتقال و خیار، داشتن یک رژیم غذایی سالم و متعادل و پیروی مداوم از یک برنامه ساده مراقبت از پوست طبق توصیه متخصص پوست، عادات سالمی هستند که می‌توانند سلامت پوست شما را بهبود بخشیده و به پیشگیری یا مدیریت هایپرپیگمنتیشن کمک کنند.

هیپوپیگمانتاسیون چیست؟

هیپوپیگمانتاسیون وضعیتی است که در آن لکه‌های پوست روشن‌تر از سایر قسمت‌ها به نظر می‌رسند. این اتفاق زمانی می‌افتد که بدن به اندازه کافی ملانین تولید نمی‌کند.

هیپوپیگمانتاسیون اغلب به صورت لکه‌های روشن‌تر یا نواحی سفیدرنگ روی پوست دیده می‌شود. این لکه‌ها می‌توانند در هر جایی از بدن باشند. ممکن است کوچک باشند یا در ناحیه‌ای بزرگتر پخش شوند، مانند آنچه که در بیماری‌های ویتیلیگو و آلبینیسم می بینیم.

علل زیادی برای هیپوپیگمانتاسیون وجود دارد.

ویتیلیگو

ویتیلیگو باعث ایجاد لکه‌های صاف و سفید روی پوست می‌شود و در افرادی با پوست تیره‌تر می‌تواند واضح‌تر باشد. در برخی افراد، این لکه‌ها می‌توانند در سراسر بدن ظاهر شوند. این یک اختلال خود ایمنی است که در آن سلول‌های تولیدکننده رنگدانه آسیب می‌بینند. هر کسی می‌تواند در هر سنی به ویتیلیگو مبتلا شود. این بیماری می‌تواند از کودکی شروع شود، اما اغلب قبل از 30 سالگی اتفاق می‌افتد. اگر شما یا یکی از اعضای خانواده‌تان بیماری‌های خود ایمنی دیگری مانند بیماری آدیسون و دیابت نوع 1 داشته باشید، احتمالاً به آن مبتلا خواهید شد.

هیچ درمانی برای ویتیلیگو وجود ندارد، اما درمان‌های مختلفی از جمله پوشش‌های آرایشی، کرم‌های کورتیکواستروئید، مهارکننده‌های کلسینورین (کرم الیدل، پماد پروتوپیک) یا درمان‌های نور ماوراء بنفش وجود دارد. مهارکننده جانوس کیناز، روکسولیتینیب (اوپزلورا) برای درمان ویتیلیگوی غیرقطعه‌ای در بزرگسالان و کودکان 12 سال یا بالاتر تأیید شده است.

آلبینیسم

آلبینیسم یک اختلال ارثی نادر است که در اثر عدم وجود آنزیمی که ملانین تولید می‌کند، ایجاد می‌شود. آلبینیسم منجر به فقدان کامل رنگدانه در پوست، مو و چشم‌ها می‌شود. افراد مبتلا به آلبینیسم دارای یک ژن غیرطبیعی هستند که بدن را از تولید ملانین باز می‌دارد. این اختلال می‌تواند در هر نژادی رخ دهد، اما در بین سفیدپوستان شایع‌تر است.

آلبینیسم می‌تواند شما را نسبت به خورشید حساس‌تر کند و شما را در معرض خطر بیشتری برای آسیب‌های ناشی از نور خورشید و سرطان پوست قرار دهد. وقتی قسمت‌های چشم شما مانند شبکیه و عنبیه ملانین کافی تولید نمی‌کنند، می‌تواند بر بینایی شما تأثیر بگذارد و شما را به نور حساس کند.

هیچ درمانی برای آلبینیسم وجود ندارد. هر درمانی، چه جراحی و چه دارویی، که توسط پزشک شما توصیه شود، از سلامت پوست و بینایی شما محافظت می‌کند. از کرم ضد آفتاب برای کاهش خطر آسیب‌های ناشی از نور خورشید و سرطان پوست استفاده کنید.

کچلی ورسیکالر

تینه‌آ ورسیکالر یک عفونت قارچی رایج پوست است که باعث ایجاد لکه‌های کوچک و پوسته‌دار می‌شود. این لکه‌ها توسط قارچی ایجاد می‌شوند که اسید آزلائیک تولید می‌کند؛ ماده‌ای که مانع از تولید رنگدانه در پوست می‌شود.

اگر پوست تیره‌تری دارید، ممکن است متوجه لکه‌های روشن‌تری شوید؛ اگر پوست روشن‌تری دارید، متوجه لکه‌های تیره‌تر یا روشن‌تری خواهید شد. تینه‌آ ورسیکالر اغلب علائم دیگری ندارد، اما برخی افراد در نواحی آسیب‌دیده خارش هم دارند.

شما می‌توانید داروهای ضد قارچ بدون نسخه را برای استفاده در نواحی آسیب‌دیده خود خریداری کنید تا تینه‌آ ورسیکالر را درمان کنید. اگر علائم شما بهبود نیافت، به پزشک مراجعه کنید. آنها ممکن است محصولات تجویزی قوی‌تر یا داروهایی که به صورت خوراکی مصرف می‌شود، مانند فلوکونازول را توصیه کنند.

آسیب پوستی

اگر دچار عفونت پوستی، تاول، سوختگی یا سایر آسیب‌های پوستی شده‌اید، ممکن است در ناحیه آسیب‌دیده دچار از دست دادن رنگدانه شوید. خبر خوب در مورد این نوع از دست دادن رنگدانه این است که معمولاً دائمی نیست، اما ممکن است مدت زیادی طول بکشد تا رنگدانه‌ها دوباره ایجاد شوند. در حالی که بدن رنگدانه را بازسازی می‌کند می‌توان از لوازم آرایشی برای پوشاندن ناحیه مورد نظر استفاده کرد.

سایر علل هیپوپیگمانتاسیون

همچنین ممکن است به دلیل سایر بیماری‌های پوستی، مانند موارد زیر، دچار هیپوپیگمانتاسیون شوید:

اگزما
پسوریازیس
پیتریازیس آلبا
لیکن اسکلروز

درمان‌های خانگی برای هیپوپیگمانتاسیون

شما می‌توانید با کمک موارد زیر، هیپوپیگمانتاسیون را کمتر آشکار کنید و خطر ابتلا به مشکلات پوستی بیشتر را کاهش دهید:

لوازم آرایشی: می‌توانید از محصولات آرایشی مانند کانسیلر و کرم پودر، رنگ‌های پوست و برنزه‌کننده‌های خود در نواحی آسیب‌دیده استفاده کنید تا مانند بقیه پوست شما به نظر برسند.
کرم ضد آفتاب و لباس محافظ: هیپوپیگمانتاسیون می‌تواند حساسیت پوست شما را به خورشید افزایش دهد و خطر آسیب آفتاب و سرطان پوست را افزایش دهد. در طول روز از کرم ضد آفتاب با SPF حداقل 30 استفاده کنید، در صورت امکان از ماندن در زیر آفتاب خودداری کنید و لباس محافظ بپوشید.
درمان‌های جایگزین: برخی از متخصصان توصیه می‌کنند که پودر دانه‌های باکوچی را در روغن نارگیل و زنجبیل روی نواحی هیپوپیگمانته بمالید. با این حال، انجام این کار ممکن است باعث شود پوست شما عوارض جانبی مانند سوزش، درد و قرمزی داشته باشد. قبل از دنبال کردن هرگونه درمان جایگزین برای هایپوپیگمانتاسیون، با متخصص پوست خود مشورت کنید.

چگونه از هایپرپیگمانتاسیون جلوگیری کنیم

هایپرپیگمانتاسیون همیشه قابل پیشگیری نیست. اما می‌توانید چند کار انجام دهید تا خطر ابتلا به آن را کاهش دهید.

روزانه، هر ۲ ساعت یکبار، کرم ضد آفتاب بزنید. بعد از شنا یا تعریق دوباره آن را بزنید.
وقتی بیرون هستید، لباس و لوازم جانبی محافظ، مانند کلاه لبه پهن، بپوشید و در صورت امکان همیشه در سایه بمانید.
وقتی خورشید در اوج خود است، بین ساعت ۱۰ صبح تا ۲ بعد از ظهر، در خانه بمانید.
یک برنامه مراقبت از پوست ملایم و ساده را دنبال کنید که شامل تمیز کردن، مرطوب کردن و استفاده از کرم ضد آفتاب است. از متخصص پوست خود بخواهید بهترین برنامه را برای مورد شما ارائه دهد.
درمان هر چیزی که باعث هایپرپیگمانتاسیون می‌شود را طبق تجویز متخصص پوست خود، با دقت دنبال کنید.

چگونه از هیپوپیگمانتاسیون جلوگیری کنیم

شما می‌توانید با انجام موارد زیر از هیپوپیگمانتاسیون جلوگیری کنید:

درمان فوری بیماری‌های پوستی که باعث ایجاد آن می‌شوند، مانند پسوریازیس، اگزما و تینه‌آ ورسیکالر
کاهش مواجهه با مواد شیمیایی که پوست شما را می‌سوزانند یا باعث آسیب می‌شوند
درمان عفونت‌های پوستی به محض ابتلا و پیگیری درمان
استفاده از کرم ضد آفتاب و لباس‌های محافظ در تمام طول روز/

ورود به حساب کاربری