تب زرد یک عفونت ویروسی است که از طریق نیش پشههای آلوده منتقل میشود.. ویروس تب زرد هنگام انتقال به انسان به کبد و سایر اندامهای داخلی آسیب می زند و بالقوه کشنده است.
تب زرد یک عفونت ویروسی است که از طریق نیش پشههای آلوده منتقل میشود. این پشه بیشتر در بخشهایی از آمریکای جنوبی و آفریقا یافت میشود. ویروس تب زرد هنگام انتقال به انسان به کبد و سایر اندامهای داخلی آسیب می زند و بالقوه کشنده است.
سازمان بهداشت جهانی تخمین میزند که سالانه ۲۰۰۰۰۰ مورد تب زرد در سراسر جهان وجود دارد که منجر به ۳۰۰۰۰ مرگ میشود. به نظر میرسد تب زرد به دلیل کاهش ایمنی در برابر عفونت در بین جمعیتهای محلی، جنگلزدایی، تغییرات اقلیمی و شهرنشینی با تراکم بالا، در سطح بینالمللی رو به افزایش است.
خطر ابتلا به تب زرد چقدر است؟
مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریها ۴۲ کشور را با خطر انتقال تب زرد شناسایی کرده است که بسیاری از آنها دارای آب و هوای گرمسیری هستند. در حالی که تعداد واقعی موارد تب زرد در بین مسافران آمریکایی و اروپایی به این کشورهای در معرض خطر کم است، واکسیناسیون برای اکثر مسافران بینالمللی به این کشورها توصیه میشود، زیرا تب زرد درمانی ندارد و میتواند کشنده باشد.
عامل تب زرد چیست؟
تب زرد معمولاً از طریق گزش پشههای آلوده به انسان منتقل میشود. افراد نمیتوانند تب زرد را از طریق تماسهای معمولی بین خود پخش کنند، اگرچه این عفونت میتواند مستقیماً از طریق سوزنهای آلوده به خون منتقل شود.
چند گونه مختلف پشه ویروس تب زرد را منتقل میکنند؛ برخی در مناطق شهری و برخی دیگر در جنگلها تولید مثل میکنند. پشههایی که در جنگل تولید مثل میکنند، تب زرد را به میمونها نیز منتقل میکنند که علاوه بر انسانها، میزبان این بیماری هستند.
علائم تب زرد
تب زرد نام خود را از دو مورد از بارزترین علائم خود گرفته است: تب و زرد شدن پوست. زرد شدن به این دلیل رخ میدهد که این بیماری باعث آسیب کبدی و هپاتیت میشود. برای برخی افراد، تب زرد علائم اولیهای ندارد، در حالی که برای برخی دیگر، اولین علائم از سه تا شش روز پس از قرار گرفتن در معرض ویروس از طریق نیش پشه ظاهر میشوند.
عفونت با تب زرد معمولاً سه مرحله دارد. مرحله اول علائم میتواند سه تا چهار روز طول بکشد و سپس، برای اکثر افراد، از بین میرود. مرحله اول عموماً غیر اختصاصی است و نمیتوان آن را از سایر عفونتهای ویروسی تشخیص داد.
علائم اولیه تب زرد عبارتند از:
- تب و لرز
- علائم شبیه آنفولانزا مانند درد عضلانی، سردرد و استفراغ
مرحله بعدی بهبودی است که ۴۸ ساعت طول میکشد. بیماران بهبود مییابند و اکثر آنها خوب می شوند.
متأسفانه، مرحله سوم و سمیتر عفونت برای ۱۵ تا ۲۵ درصد از بیماران رخ میدهد. در نهایت، ممکن است وضعیتی به نام تب خونریزی دهنده ویروسی ایجاد شود که با خونریزی داخلی (هموراژ)، تب بالا و آسیب به کبد، کلیهها و سیستم گردش خون همراه است. سازمان بهداشت جهانی تخمین میزند که تا ۵۰٪ از افرادی که در سراسر جهان به این مرحله شدید عفونت میرسند، جان خود را از دست میدهند، در حالی که نیمی از آنها بهبود مییابند.
علائم مرحله سوم تب زرد میتواند شامل موارد زیر باشد:
- یرقان (آسیب کبدی)، که باعث زرد شدن پوست و چشمها میشود
- هپاتیت (التهاب کبد)
- خونریزی داخلی (هموراژ)
- استفراغ خون
- شوک
- نارسایی چند سیستمی اندامها که منجر به مرگ میشود
تب زرد چگونه تشخیص داده میشود؟
تب زرد با علائم، فعالیتهای سفری اخیر و آزمایش خون تشخیص داده میشود. علائم تب زرد میتواند علائم سایر بیماریهای گرمسیری مانند مالاریا و حصبه را تقلید کند، بنابراین اگر علائم تب زرد را دارید و اخیراً به یک کشور پرخطر سفر کردهاید، با پزشک خود تماس بگیرید.
درمان بیماری تب زرد
از آنجا که هیچ درمانی برای خود عفونت ویروسی وجود ندارد، درمان پزشکی تب زرد بر کاهش علائمی مانند تب، درد عضلانی و کم آبی بدن تمرکز دارد. به دلیل خطر خونریزی داخلی، اگر مشکوک به تب زرد هستید، از مصرف آسپرین و سایر داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی خودداری کنید. اغلب بیماران نیاز به بستری شدن در بیمارستان دارند.
پیشگیری از تب زرد از طریق واکسیناسیون
از آنجا که هیچ درمانی برای تب زرد وجود ندارد، پیشگیری بسیار مهم است. واکسن تب زرد برای بزرگسالان و کودکان بالای ۹ ماه که به کشورهایی با خطر شناخته شده تب زرد سفر میکنند یا در آنجا زندگی میکنند، توصیه میشود. برخی از کشورهای آفریقا و آمریکای لاتین که بیشترین خطر ابتلا به تب زرد را دارند، اکنون قبل از اجازه سفر به آنجا، مدرک واکسیناسیون تب زرد را درخواست میکنند.
واکسن تب زرد در درمانگاه های منتخب وزارت بهداشت ارائه میشود. این واکسن برای افرادی که به مناطق پرخطر سفر میکنند، باید هر ۱۰ سال یکبار تکرار شود. این مراکز واکسیناسیون تأیید شده همچنین میتوانند گواهی بینالمللی واکسیناسیون را که برای ورود به برخی از کشورهای در معرض خطر به آن نیاز دارید، در اختیار شما قرار دهند.
اگر پس از دریافت واکسن دچار تب، علائم شبیه آنفولانزا یا سایر علائم غیرمعمول شدید، فوراً با پزشک خود تماس بگیرید. واکسن تب زرد در موارد نادر باعث واکنش آلرژیک، واکنش سیستم عصبی و بیماری تهدید کننده زندگی می شود.
چه کسانی نباید واکسن تب زرد بزنند؟
واکسیناسیون تب زرد برای همه توصیه نمیشود. این واکسن میتواند در برخی افراد عوارض جانبی جدی ایجاد کند. تلاشهایی برای توسعه واکسنی که ایمنتر باشد در حال انجام است. اگر موارد زیر را دارید، قبل از دریافت واکسن با پزشک خود مشورت کنید:
- سیستم ایمنی ضعیفی دارید، مانند HIV
- سرطان یا مشکلات غده تیموس دارید
- درمانهایی داشتهاید که میتواند سیستم ایمنی را مختل کند، مانند استروئیدها یا درمان سرطان
- واکنش آلرژیک تهدید کننده زندگی به تخممرغ، مرغ، ژلاتین یا واکسن تب زرد قبلی داشتهاید
- باردار یا شیرده هستید
- 65 سال یا بیشتر سن دارید
- فرزند شما کمتر از 9 ماه سن دارد.
به خاطر داشته باشید که واکسیناسیون دو هدف دارد: محافظت از سلامت مسافرانی که به مناطق پرخطر میآیند و محافظت از سلامت عمومی کشورها با جلوگیری از ورود تب زرد به منطقه آنها. اگر به دلایل پزشکی از واکسیناسیون معاف هستید، ممکن است برای ورود به برخی کشورها نیاز به ارائه مدرک معافیت داشته باشید.
سایر اقدامات پیشگیری از تب زرد
واکسیناسیون مهمترین اقدامی است که باید هنگام سفر به مناطقی که احتمال مواجهه با ویروس تب زرد وجود دارد، انجام دهید. هیچ اقدام دیگری مؤثرتر نیست، اما توصیههای ارزشمند دیگری نیز وجود دارد. شما باید:
- از دافع حشرات مناسب برای پشهها روی پوست در معرض دید استفاده کنید و دستورالعملهای روی بسته را دنبال کنید. یکی از آنها را با DEET، پیکاریدین، روغن اکالیپتوس لیمو یا مادهای به نام IR3535 خریداری کنید.
- بازوها، دستها، پاها و سر خود را بپوشانید تا از گزش حشرات محافظت کنید.
- از دافع پشه حاوی پرمترین روی قسمت بیرونی لباس، پشهبند و سایر وسایل استفاده کنید.
- از توری روی پنجرهها و درها و پشهبند روی تختها استفاده کنید تا پشهها را دور نگه دارید.
- در ساعات اوج پشهها (از غروب تا طلوع آفتاب برای بسیاری از انواع پشههای ناقل عفونت) از حضور در فضای باز خودداری کنید.
- تاریخ سفرهای بینالمللی، مکانها و فعالیتهای خارج از منزل را به طور دقیق ثبت کنید تا در صورت نیاز به شناسایی عفونت ویروسی هنگام بازگشت، بتوانید آنها را شناسایی کنید./
