آشنایی با انواع آتلکتازی

آتلکتازی زمانی رخ می‌دهد که کیسه‌های هوایی کوچک ریه نتوانند به‌درستی منبسط شوند و این امر منجر به روی‌هم‌خوابیدگی جزئی یا کامل ریه می‌گردد. در صورت ابتلا به آتلکتازی، احساس می‌کنید که نمی‌توانید هوای کافی دریافت کنید.

آتلکتازی زمانی رخ می‌دهد که کیسه‌های هوایی کوچک ریه (آلوئول‌ها) نتوانند به‌درستی منبسط شوند و این امر منجر به روی‌هم‌خوابیدگی جزئی یا کامل ریه می‌گردد. در صورت ابتلا به آتلکتازی، احساس می‌کنید که نمی‌توانید هوای کافی دریافت کنید. این وضعیت می‌تواند علائم آزاردهنده‌ای مانند دشواری در تنفس، درد قفسه سینه و ضربان قلب سریع ایجاد کند. آتلکتازی با راهنمایی پزشک قابل درمان است و حتی ممکن است خودبه‌خود بهبود یابد؛ اما در صورت عدم درمان، می‌تواند به مشکلات سلامتی بیشتری منجر شود. در صورت بروز هرگونه مشکل تنفسی، به‌ویژه پس از عمل جراحی، فوراً به پزشک مراجعه کنید.

پیش از این در مقاله ای با عنوان آتلکتازی چیست، به بررسی علل بروز آتلکتازی و راه های درمان آن پرداخته ایم. در ادامه با انواع آتلکتازی و دلیل بروز هر یک آشنا می شویم.

انواع آتلکتازی

انواع اصلی آتلکتازی عبارتند از:

جذبی یا انسدادی
فشاری
انقباضی

1- آتلکتازی جذبی یا انسدادی

این اتفاق زمانی می‌افتد که دی اکسید کربن و اکسیژن از آلوئول‌ها خارج شوند و هوای جدید وارد نشود و باعث فروپاشی آلوئول‌های شما شود.

آتلکتازی انسدادی زمانی اتفاق می‌افتد که چیزی به طور فیزیکی راه هوایی را مسدود کند و از رسیدن هوا به آلوئول‌ها جلوگیری کند.

2- آتلکتازی فشاری

در این حالت، چیزی در اطراف ریه به آن فشار می‌آورد و باعث فروپاشی آن می‌شود. عواملی که می‌توانند باعث فشرده‌سازی شوند شامل تومورها، مایع، هوا و خون هستند.

3- آتلکتازی انقباضی

آتلکتازی سیکاتریزاسیون نیز نامیده می‌شود، زمانی اتفاق می‌افتد که بافتی که ریه‌ها را تشکیل می‌دهد، دارای زخم‌هایی است که مانع از نگه داشتن هوای کافی توسط آلوئول‌ها می‌شود. این زخم می‌تواند به دلیل برخی از بیماری‌های جدی ریه مانند فیبروز یا سل ایجاد شود.

4- آتلکتازی چسبنده

مایعی که آلوئول‌های ریه‌ها را می‌پوشاند، ماده‌ای به نام سورفکتانت ریوی دارد. این ماده به چندین روش به ریه‌ها کمک می‌کند، از جمله حفظ پایداری و توانایی کار آلوئول‌ها. با این حال، اگر مشکلی در این ماده وجود داشته باشد (مثلاً اگر بدن شما به اندازه کافی از آن تولید نکند)، آلوئول‌ها می‌توانند فرو بریزند. وقتی این اتفاق می‌افتد، آتلکتازی چسبنده نامیده می‌شود. این می‌تواند ناشی از مشکلات جدی ریه مانند سندرم زجر تنفسی یا کبودی ریه (کوفتگی ریه) باشد.

5- آتلکتازی جایگزینی

این نوع زمانی اتفاق می‌افتد که یک تومور آلوئول‌ها را در ناحیه‌ای از ریه پر می‌کند یا جایگزین آنها می‌شود. این نوع شدید می‌تواند باعث فروپاشی کامل ریه شود.

6- آتلکتازی شتاب

هنگامی که خلبانان جت با سرعت بسیار زیاد (بین ۵ تا ۹ نیروی جی) مستقیماً در هوا پرواز می‌کنند، شتاب می‌تواند راه‌های هوایی ریه‌ها را ببندد و منجر به این نوع آتلکتازی شود. این نوع آتلکتازی می‌تواند تنفس را دشوار کند و باعث درد قفسه سینه و سرفه شود.

7- آتلکتازی گرد

به آن ریه تا شده نیز می‌گویند و با بیماری‌های پلور مرتبط است؛ شرایطی که بر بافت نازکی که حفره قفسه سینه را می‌پوشاند و ریه‌ها (پلور) را احاطه کرده است، تأثیر می‌گذارد. یکی از شایع‌ترین علل، آزبستوز است که هنگام استنشاق آزبست به مدت طولانی رخ می‌دهد و به پلور آسیب می‌رساند.

8- آتلکتازی دو قاعده‌ای

این اتفاق زمانی می‌افتد که لوب‌های پایینی هر دو ریه فرو می‌ریزند.

9- آتلکتازی خطی

این وضعیت یک فروپاشی ریه است که شکل خطی به خود می‌گیرد. اغلب زمانی اتفاق می‌افتد که راه هوایی مسدود شده باشد. به آن آتلکتازی دیسکوئید، صفحه‌ای یا نواری نیز گفته می‌شود. در افرادی که دائماً آتلکتازی خطی دارند اما به نظر می‌رسد هیچ علامتی نشان نمی‌دهند، ممکن است نشانه اولیه سرطان ریه باشد.

10- آتلکتازی وابسته

آتلکتازی وابسته یا وابسته به جاذبه نوعی آتلکتازی غیرفعال است و زمانی رخ می‌دهد که فرد برای مدت طولانی دراز کشیده باشد. این وضعیت اغلب در افرادی اتفاق می‌افتد که تحت عمل جراحی با بیهوشی عمومی قرار گرفته‌اند.

چشم‌انداز و روند بهبودی آتلکتازی به عوامل متعددی از جمله علت بروز آتلکتازی، بستگی دارد. پس از درمان، ریه‌ای که دچار روی‌هم‌خوابیدگی (کلاپس) شده است، معمولاً دوباره عملکرد طبیعی خود را بازمی‌یابد؛ با این حال، در برخی موارد، آتلکتازی می‌تواند منجر به آسیب‌های دائمی شود./