بررسی علل احتباس آب در بدن

احتباس آب زمانی اتفاق می افتد که بدن مایع اضافی را نگه می دارد، که می تواند باعث تورم به نام ادم شود. علل شایع عبارتند از خوردن نمک زیاد، نشستن یا ایستادن طولانی مدت، تغییرات هورمونی و برخی داروها.

بدن انسان عمدتاً از آب تشکیل شده است. این آب در خون، عضلات، اندام‌ها و حتی استخوان‌ها وجود دارد. آب عنصر حیاتی برای فعالیت های بدن است اما، گاهی اوقات بدن شما بیش از حد آن را در خود نگه می‌دارد. به این حالت احتباس آب گفته می‌شود. ممکن است به دلایل زیادی، از جمله دلایلی که می‌توانید کنترل کنید، مانند خوردن غذاهای شور، دچار احتباس آب شوید. دلایل دیگر شامل هورمون‌ها، داروها و برخی بیماری ها است.

آیا رژیم غذایی می تواند دلیل احتباس آب باشد؟

اصطلاح دیگری که ممکن است در این ارتباط بشنوید ادم است؛ تورمی که هنگام نشت آب به بافت‌ها مشاهده می‌شود. احتباس آب علت پنهان و ادم نتیجه قابل مشاهده آن است.

یکی از دلایلی که ممکن است آب را در بدن خود نگه دارید، نمک (سدیم) است. بدن ما به سدیم نیاز دارد. این ماده نقش مهمی در تنظیم فشار خون و سطح مایعات بدن دارد اما، اگر زیاد نمک مصرف کنید، بدن شما آب را در خود نگه خواهد داشت. نمک طعام تنها یکی از منابع سدیم است. منابع بزرگتر، غذاهای فرآوری شده مانند گوشت‌های فرآوری شده، کراکر، چیپس، سبزیجات و سوپ‌های کنسرو شده، فست فود و حتی نوشیدنی‌های غیرالکلی هستند.

قبل از خرید، میزان سدیم مواد غذایی و نوشیدنی‌ها را بررسی کنید. طبق دستورالعمل‌های غذایی باید روزانه کمتر از 2300 میلی‌گرم سدیم مصرف کنید. اگر به طور منظم ورزش می‌کنید یا سبک زندگی ورزشی دارید، ممکن است نیاز به مصرف بیشتر داشته باشید. اگر بیماری‌های زمینه‌ای مانند فشار خون بالا دارید یا پزشکتان توصیه کرده است، ممکن است لازم باشد کمتر از حد مجاز سدیم بخورید.

آیا سبک زندگی می‌تواند دلیل احتباس آب باشد؟

نیروی جاذبه، خون را در بدن شما پایین‌تر نگه می‌دارد. این امر فشار داخل رگ‌های خونی در پاها و ساق پا را افزایش می‌دهد و باعث نشت مایعات به داخل آن بافت‌ها می‌شود.

این بدان معناست که نشستن یا ایستادن بیش از حد طولانی می‌تواند باعث شود بافت‌های شما آب را در خود نگه دارند. اگر شغلتان شما را مجبور به ایستادن می‌کند، ممکن است در پایان روز متوجه تورم در پاها و مچ پا شوید. این امر همچنین پس از پروازهای طولانی هواپیما رایج است.

نکته کلیدی این است که مرتباً حرکت کنید تا گردش خونتان حفظ شود. اگر تمام روز ایستاده یا نشسته‌اید، مهم است که زمانی را برای حرکت اختصاص دهید. وقتی می‌نشینید یا دراز می‌کشید، حتماً پاهای خود را چند بار در روز بالاتر از قفسه سینه قرار دهید. همچنین اگر کارهای زیر را انجام دهید، ممکن است مفید باشد:

ماساژ پاها
مرتب ورزش کنید
وزن سالم خود را حفظ کنید
از جوراب‌های فشاری استفاده کنید

با این حال، در صورت مشاهده موارد زیر، فوراً به پزشک مراجعه کنید:

مشکل در تنفس
درد قفسه سینه
سرگیجه، گیجی یا غش
سرفه یا استفراغ خونی
تورم فقط در یک پا
قرمزی یا گرمی در اطراف محل تورم

این موارد می‌توانند نشانه‌هایی از لخته خون خطرناک به نام ترومبوز ورید عمقی باشند که می‌تواند پس از نشستن طولانی مدت رخ دهد.

آیا هورمون‌ها می تواند دلیل احتباس آب باشند؟

احساس پف یا نفخ در روزهای قبل از پریود طبیعی است. این مربوط به تغییرات هورمون‌های استروژن و پروژسترون در طول چرخه قاعدگی است. به طور مشابه، تغییرات هورمونی می‌تواند منجر به احتباس آب در موارد زیر شود:

یائسگی
مصرف قرص ضد بارداری
درمان جایگزینی هورمون

این حالت معمولاً پس از چند روز از بین می‌رود. همچنین طبیعی است که در اواخر بارداری در پاها و ساق پا تورم داشته باشید اما، تورم در دست‌ها و صورت می‌تواند نشانه یک مشکل خطرناک فشار خون به نام پره اکلامپسی باشد. اگر تورم همراه با سردرد، تاری دید یا درد شکم دارید، با پزشک خود تماس بگیرید.

آیا داروها می تواند دلیل احتباس آب باشد؟

بسیاری از داروها احتباس آب را به عنوان یک عارضه جانبی دارند. این داروها عبارتند از:

مهارکننده‌های آنزیم مبدل آنژیوتانسین (ACE)
داروهای ضد افسردگی
داروهای شیمی درمانی
داروهای فشار خون بالا
انسولین
داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی (NSAIDs) از جمله ایبوپروفن
استروئیدها

از پزشک خود بپرسید که آیا داروهایی که مصرف می کنید ممکن است باعث احتباس آب شوند. در این صورت، گاهی امکان جایگزین کردن آن با داروی دیگر وجود دارد.

آیا بیماری می تواند دلیل احتباس آب باشد؟

در موارد جدی‌تر، احتباس آب یا ادم می‌تواند به یک بیماری مرتبط باشد. بیماری‌هایی که می‌توانند باعث احتباس آب شوند عبارتند از:

بیماری قلبی، کلیوی، ریوی یا کبدی
نارسایی وریدی
ترومبوز ورید عمقی
کمبود پروتئین در خون
آسیب به سیستم لنفاوی (لنف ادم)
سرطان‌ها، از جمله سرطان‌های کلیه، کبد و تخمدان

نارسایی قلبی علاوه بر ترومبوز، می‌تواند یک علت اورژانسی ادم باشد. این بیماری می‌تواند منجر به تجمع خطرناک مایع در ریه‌ها شود که ادم ریوی نامیده می‌شود. در صورت بروز موارد زیر، فوراً به پزشک مراجعه کنید:

تنگی نفس
تنفس سریع و کم عمق
سرفه

درمان احتباس آب در بدن

اگر تورم با علائم جدی همراه بود، فوراً با پزشک خود تماس بگیرید. به غیر از این، وقتی علت احتباس آب و تورم هورمونی باشد، باید به خودی خود از بین برود. اگر علت دارو باشد، پزشک ممکن است داروی متفاوتی پیشنهاد کند. اگر علت یک بیماری باشد، درمان شما به علت خاص بستگی دارد.

معمولاً می‌توانید با تغییر سبک زندگی یا رژیم غذایی خود، ورم خفیف را تسکین دهید. پزشک ممکن است توصیه کند که نمک کمتری مصرف کنید یا از داروهای ادرارآور (دیورتیک) برای کمک به دفع مایعات و سدیم اضافی استفاده کنید. اگر علت ورم، بیماری مانند نارسایی قلبی باشد، پزشک ممکن است داروهای ادرارآور نیز تجویز کند.

چگونه می‌توان احتباس آب را به سرعت کاهش داد؟

جدول زیر برخی از روش‌هایی را نشان می‌دهد که می‌توانید به سرعت احتباس آب را در زمانی که ورم خفیفی دارید و ناشی از مشکل پزشکی نیست، کاهش دهید.

1- سطح سدیم (نمک) خود را کاهش دهید. این کار باعث می‌شود قرص‌های ادرارآور بهتر عمل کنند و به شما کمک می‌کند آب کمتری را در بدن خود نگه دارید. عوارض این روش این است که در صورت کاهش بیش از حد، می‌تواند باعث کاهش بیش از حد سدیم شود.

2- پاهایتان را بالا نگه دارید. با این کار آب از پاها خارج می‌شود. البته اثر آن موقت است.

3- از جوراب‌های فشاری استفاده کنید. این کار از جمع شدن آب در پاها جلوگیری می‌کند. البته ممکن است پوشیدن این جوراب ها ناراحت کننده باشد.

4- از قرص‌های آب استفاده کنید. این داروها آب اضافی را به سرعت از بین می‌برند. از عوارض این روش این است که می‌تواند باعث کم آبی یا عدم تعادل الکترولیت شود.

سوالات متداول در مورد احتباس آب

آیا احتباس آب می‌تواند به خودی خود از بین برود؟

اگر علت احتباس آب موقت باشد (مانند هورمون‌ها، داروها یا خوردن بیش از حد نمک) ممکن است به خودی خود از بین برود اما، این بستگی به میزان وخامت شرایط شما دارد. سایر علل احتباس آب ممکن است به درمان بیشتری نیاز داشته باشند.

کدام عضو احتباس آب را کنترل می‌کند؟

سیستم لنفاوی به دفع مایعات اضافی از بدن کمک می‌کند. همچنین به بدن شما کمک می‌کند چربی‌ها را از غذا جذب کرده و با عفونت مبارزه کند.

چگونه تشخیص دهیم که چربی شکم است یا احتباس آب؟

وزن آب به سرعت تغییر می‌کند و می‌تواند باعث شود احساس پف یا نفخ کنید، اغلب در معده، دست‌ها یا پاها. چربی بدن به آرامی تغییر می‌کند و به مرور زمان در مکان‌هایی مانند معده، باسن و ران‌ها تجمع می‌یابد. اگر وزن شما پس از خوردن غذای شور یا در حوالی پریود تغییر کند، احتمالاً وزن آب است. اگر به مرور زمان به آرامی افزایش یابد، احتمالاً چربی بدن است./