مسمومیت با آفتاب اصطلاحی است که برای توصیف آفتاب سوختگی شدید استفاده میشود. این سوختگی فقط پوست شما را قرمز یا تیره نمیکند بلکه باعث میشود احساس ناخوشی عمومی و ناراحتی شدید کنید.
مسمومیت با آفتاب به این معنی نیست که شما دچار مسمومیت گوارشی شدهاید. مسمومیت با آفتاب اصطلاحی است که اغلب برای توصیف آفتاب سوختگی شدید استفاده میشود که شبیه به یک واکنش آلرژیک به نظر میرسد. این سوختگی فقط پوست شما را قرمز یا تیره نمیکند بلکه باعث میشود احساس ناخوشی عمومی و ناراحتی شدید کنید. در برخی موارد از اصطلاح مسمومیت با آفتاب برای اشاره به واکنشهای آلرژیک واقعی به نور خورشید استفاده می شود که نادرتر هستند.
علائم مسمومیت با آفتاب
مسمومیت با آفتاب در اثر قرار گرفتن طولانی مدت در معرض آفتاب بدون محافظت یا با محافظت ناکافی رخ میدهد. همچنین میتواند در صورت وجود عوامل خطر خاص، حتی با قرار گرفتن در معرض نور ملایم آفتاب نیز رخ دهد؛ به عنوان مثال، اگر بیماری پوستی دارید که شما را به آفتاب حساستر میکند، یا اگر دارویی مصرف میکنید که خطر آفتاب سوختگی را افزایش میدهد.
آفتاب سوختگی زمانی رخ میدهد که فرد در معرض نور ماوراء بنفش (UV) بیش از حد، چه از خورشید و چه از نور ماوراء بنفش مصنوعی مانند تختهای برنزه کننده قرار گیرد. علائم آفتاب سوختگی خفیف تا متوسط شامل قرمزی، درد و پوستی است که در لمس داغ به نظر میرسد. این علائم معمولاً پس از سه روز شروع به محو شدن میکنند.
علائم مسمومیت با آفتاب بیشتر طول میکشد و شدیدتر است. آنها با بثورات قرمز شروع میشوند و میتوانند به تاول، درد شدید، تورم و تب تبدیل شوند. تاولها نشان دهنده سوختگی درجه دو هستند و میتوانند منجر به عوارض شدیدی شوند، از جمله:
- کم آبی بدن به دلیل از دست دادن مایعات و الکترولیتها
- عفونت پوست
- سردرد، حالت تهوع و استفراغ
- تب یا لرز
- سرگیجه
- تورم
- چشم های دردناک
- تغییرات پوستی ناشی از آفتاب که پس از آفتاب سوختگی ادامه مییابد.
ممکن است افراد، مسمومیت با آفتاب را با سایر بیماریها اشتباه بگیرند، چرا که نشانههای سیستمیک آن به بیماری آنفلوانزا نیز شباهت دارد. برخی از این علائم، مانند درد و تاول، نتیجه مستقیم آسیب به پوست هستند. برخی دیگر مانند سردرد، حالت تهوع و سرگیجه ناشی از کم آبی بدن است که میتواند به دلیل جذب مایعات از بقیه بدن توسط سوختگی رخ دهد. ممکن است فوراً متوجه نشوید که آفتاب سوختگی چقدر بد است. درد و تغییر رنگ پوست معمولاً پس از چند ساعت شروع میشود و پس از ۲۴ ساعت یا بیشتر به اوج خود میرسد. در حالی که علائم آفتاب سوختگی خفیف ممکن است به سرعت محو شوند، برخی از علائم سوختگی شدید، مانند پوسته پوسته شدن پوست، ممکن است برای هفتهها باقی بمانند.
عرق سوز در مقابل مسمومیت با آفتاب
اگرچه مسمومیت با آفتاب میتواند باعث ایجاد بثوراتی شود که در لمس داغ هستند، اما با عرق سوز شدن فرق دارند. عرق سوز زمانی اتفاق میافتد که عرق در منافذ و غدد به دام میافتد، پوست شما را تحریک میکند و باعث ایجاد بثورات خارشدار و جوشدار میشود. این بیماری در نوزادان و همچنین بزرگسالانی که در آب و هوای مرطوب زندگی میکنند، شایع است.
آفتابزدگی در مقابل مسمومیت با آفتاب
آفتابزدگی و مسمومیت با آفتاب نیز یکسان نیستند. آفتابزدگی که به عنوان گرمازدگی نیز شناخته میشود، یک بیماری تهدیدکننده زندگی است که هنگام گرمازدگی شدید رخ میدهد؛ به عنوان مثال پس از ورزش سنگین در فضای باز در یک روز گرم و مرطوب یا در اثر قرار گرفتن در ماشینهای داغ یا خانههای بدون تهویه مطبوع در طول موج گرما دچار گرمازدگی میشوند.
درمان مسمومیت با آفتاب
با مشاهده هرگونه علامت آفتاب سوختگی، اگر هنوز بیرون هستید، اولین اقدام شما باید دور شدن از آفتاب باشد. میتوانید با انجام موارد زیر، تسکین پیدا کنید:
- دوش یا حمام خنک (نه سرد)
- استفاده از کمپرس خنک
- نوشیدن مایعات اضافی
- مصرف ایبوپروفن یا استامینوفن برای کاهش درد
- استفاده از ژل آلوئه ورا یا مرطوب کننده
- مصرف ۵۰۰۰۰ تا ۴۰۰۰۰۰ واحد بینالمللی ویتامین D3 بدون نسخه برای کاهش التهاب
- پوشاندن کامل نواحی آفتاب سوخته هنگام بیرون رفتن با پوشیدن شلوار و لباس آستین بلند
درمان مسمومیت با آفتاب
اگر آفتاب سوختگی شما به اندازهای شدید است که شبیه مسمومیت با آفتاب به نظر میرسد -همراه با تاول، تورم، تب، لرز، ناراحتی معده، سردرد، گیجی، غش یا سایر علائم کمآبی بدن- باید برای اطمینان از دریافت درمان مناسب به پزشک مراجعه کنید. این درمانها ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- مایعات داخل وریدی
- کرمها یا قرصهای استروئیدی
- داروهای مسکن تجویزی
- آنتیبیوتیکهایی که باید روی پوست خود بمالید
جای زخمهای مسمومیت با آفتاب
بیشتر آفتاب سوختگیها به اندازهای شدید نیستند که باعث ایجاد جای زخم شوند. آنها معمولاً سوختگیهای درجه یک هستند که لایههای بیرونی پوست را تحت تأثیر قرار میدهند. برخی از آنها سوختگیهای درجه دو هستند که به لایههای میانی میرسند و گاهی اوقات میتوانند باعث ایجاد جای زخم شوند. در موارد نادر، خورشید میتواند باعث سوختگی درجه سه شود - شدیدترین نوع که به عمیقترین لایههای پوست میرسد. این نوع سوختگی به احتمال زیاد جای زخم باقی میگذارد. اگر آفتاب سوختگی درجه سه دارید، به درمانهای بیشتری از جمله پیوند پوست نیاز خواهید داشت.
در سوختگیهای خفیفتر، کارهایی وجود دارد که میتوانید برای محافظت از پوست خود و کمک به روند بهبودی انجام دهید. باید از ژل یا پمادهای توصیهشده توسط پزشک برای پوشاندن پوست آسیبدیده استفاده کنید و از ترکاندن یا کندن تاولها خودداری کنید. بهتر است اجازه دهید خودشان بهبود یابند یا اگر تاولها خیلی بزرگ شدند، به پزشک مراجعه کنید.
چگونه از مسمومیت با آفتاب جلوگیری کنیم
برای جلوگیری از آفتاب سوختگی و مسمومیت با آفتاب، اصول اولیه ایمنی در برابر آفتاب را رعایت کنید:
- از کرم ضد آفتاب استفاده کنید. کرمی را انتخاب کنید که SPF (عامل محافظت در برابر آفتاب) آن حداقل 30 باشد و روی برچسب آن عبارت طیف گسترده درج شده باشد، به این معنی که در برابر اشعههای UVA و UVB خورشید محافظت کند. حدود 15 تا 30 دقیقه قبل از بیرون رفتن در معرض آفتاب، آن را روی پوست خود بمالید. حداقل هر 80 دقیقه و پس از تعریق یا قرار گرفتن در آب، کرم را تجدید کنید.
- قرار گرفتن در معرض آفتاب را محدود کنید. پرتوهای خورشید بین ساعت ۱۰ صبح تا ۴ بعد از ظهر قویترین هستند، بنابراین به خصوص در این ساعات بیشتر مراقب باشید. تا جایی که میتوانید به سایه بروید و به یاد داشته باشید که آب، برف و شن میتوانند پرتوهای مضر خورشید را تشدید کنند.
- خود را بپوشانید. از عینک آفتابی، کلاه لبه پهن و لباسهایی که دستها و پاها را میپوشاند استفاده کنید.
- از سولاریوم و تختهای برنزه کننده دوری کنید. همانطور که در معرض آفتاب قرار میگیرید، ممکن است با دستگاه برنزه کننده دچار سوختگی شوید. این یک افسانه است که برنزه شدن پایه با یک جلسه سولاریوم در فضای بسته، شما را از سوختگی در فضای باز محافظت میکند - اینطور نیست. همچنین، برنزه شدن به پوست شما آسیب میرساند.
- داروهای خود را بررسی کنید. از پزشک خود بپرسید که آیا هر چیزی که مصرف میکنید ممکن است پوست شما را به نور خورشید حساستر کند یا خیر. به عنوان مثال، برخی از داروهای آکنه، آنتیبیوتیکها، داروهای ضد افسردگی، داروهای ادرارآور، داروهای قلب و قرصهای ضد بارداری پوست را حساستر میکنند. برخی از داروهای ضد باکتری و عطرهایی که روی پوست شما قرار میگیرند نیز میتوانند این اثر را داشته باشند.
- از فاکتورهای خطر خود آگاه باشید. اگر پوست روشنی دارید، سابقه خانوادگی سرطان پوست دارید، یا اگر در نزدیکی خط استوا زندگی میکنید یا زمانی را در آنجا میگذرانید، خطر سوختگی و مسمومیت با آفتاب در شما بیشتر است. برخی بیماریها مانند لوپوس نیز ممکن است خطر را افزایش دهند و دلیل بیشتری برای جلوگیری از قرار گرفتن بیش از حد در معرض آفتاب به شما بدهند.
آیا افرادی که پوست تیره دارند میتوانند دچار مسمومیت با آفتاب شوند؟
بله، در حالی که افراد با پوست روشن، به ویژه افرادی که چشمان آبی و موهای قرمز یا بلوند دارند، در معرض بیشترین خطر هستند، افراد با هر رنگ پوستی میتوانند دچار آفتاب سوختگی و علائم مسمومیت با آفتاب شوند. رنگدانه اضافی به نام ملانین در پوست تیرهتر، محافظت جزئی در برابر سوختگی ایجاد میکند. اقدامات محافظتی در برابر آفتاب، مانند کرم ضد آفتاب، به همان اندازه که روی پوست روشن عمل میکنند، روی پوست تیره نیز مؤثر هستند./
