مهم ترین عوامل چاقی

عوامل زیادی منجر به وضعیت پیچیده سلامتی به نام چاقی بالینی می‌شوند. اگرچه علت دقیق چاقی ناشناخته است، اما عوامل زیادی می‌توانند در آن نقش داشته باشند.

عوامل زیادی منجر به وضعیت پیچیده سلامتی به نام چاقی بالینی می‌شوند. اگرچه علت دقیق چاقی ناشناخته است، اما عوامل زیادی می‌توانند در آن نقش داشته باشند. در حالیکه بدن ما به دلایل زیادی به چربی نیاز دارد، در چاقی با ذخیره بیش از حد چربی روبرو هستیم که سلامت بدن را مختل می کند.

برخی اندام ها چربی بدن را ذخیره می‌کنند. چربی، گرسنگی و سیری (احساس سیری) را کنترل می‌کند. همچنین نقش متابولیکی در حساسیت به انسولین و التهاب دارد. شما برای گرم نگه داشتن بدن و تأمین انرژی نیز به چربی بدن نیاز دارید.

درست مانند هر اندامی در بدن اگر اندام های چربی، چربی زیادی ذخیره کند می‌تواند از کنترل خارج شود. و چربی احشایی بیش از حد (چربی بدن در اطراف اندام‌ها) ممکن است باعث مشکلات سلامتی شود.

وقتی این اتفاق می‌افتد، یعنی وقتی چربی اضافی منجر به مشکلات یا اختلالات سلامتی می‌شود، به آن چاقی بالینی می‌گویند. به عبارت دیگر، چاقی فقط BMI بالا نیست بلکه سلامت بدن را نیز مختل می‌کند.

در کنار الگوهای غذایی و فعالیتی، ژن‌ها و محیط هم می‌توانند بر متابولیسم بدن تأثیر بگذارند. احساسات، هورمون‌ها و سایر بیماری ها نیز می‌توانند نقش داشته باشند. حتی داروهایی که مصرف می‌کنید می‌توانند نحوه رشد یا سوخت و ساز انرژی بدن را تغییر دهند.

رژیم غذایی و فعالیت بدنی

محققان معتقدند که چاقی بالینی پیچیده‌تر از دریافت کالری بیشتر از میزان کالری سوزانده شده توسط بدن است. اینکه چه چیزی و چه مقدار می‌خورید توسط سیگنال‌هایی در مغز (سیگنال‌های عصبی-غددی) کنترل می‌شود.

تلاش برای کاهش وزن می‌تواند باعث تغییر در این سیگنال‌های مغزی شود. بدن شما سعی می‌کند سرعت خود را کم کند، گرسنه شود یا تغییرات دیگری برای افزایش وزن مجدد ایجاد کند. بدن هر فرد منحصر به فرد است اما برخی مطالعات افزایش وزن را با غذاهای خاص و فعالیت بدنی کمتر مرتبط می دانند.

غذا و رژیم غذایی

مطالعات نشان می‌دهند که برخی غذاها ممکن است با افزایش وزن بیشتر مرتبط باشند. این غذاهای فوق فرآوری شده ممکن است حاوی فرآورده‌های جانبی ذرت یا سویا باشند. این غذاها یا نوشیدنی‌ها اغلب کالری زیادی دارند.

شما برای عملکردهای اساسی بدن مانند تنفس، پلک زدن و هضم کالری می‌سوزانید. همچنین آنها را برای حرکاتی مانند راه رفتن می‌سوزانید. بدن شما هرگونه کالری اضافی را برای بعداً، به عنوان چربی، ذخیره می‌کند. اما چاقی فراتر از محاسبات ساده کالری است.

نوع غذایی که مرتباً در رژیم غذایی خود قرار می‌دهید مهم است. یک رژیم غذایی غنی از غلات کامل، میوه‌ها و سبزیجات برای سلامت کلی شما مفید است.

فعالیت بدنی

کمبود فعالیت بدنی ممکن است به افزایش وزن کمک کند. برخی مطالعات نشان می‌دهد که فعالیت بدنی کم می‌تواند متابولیسم شما را نیز کاهش دهد.

سطح فعالیت شما فقط شامل برنامه ورزشی تان نمی‌شود، بلکه تمام راه‌هایی را که هر روز بدن خود را حرکت می‌دهید، در بر می‌گیرد. در سراسر جهان، مردم بیشتر رانندگی می‌کنند و از وسایل صرفه‌جویی در کار بیشتری استفاده می‌کنند.

در مقایسه با چند دهه پیش، ممکن است کمتر شغلی داشته باشید که شامل فعالیت بدنی باشد. در واقع، از هر 3 نفر در سراسر جهان، 1 نفر ورزش کمی انجام می‌دهد یا اصلاً ورزش نمی‌کند.

دلایل پزشکی چاقی

چندین بیماری می‌تواند نحوه ذخیره چربی در بدن را تغییر دهد. این بیماری‌ها می‌توانند باعث شوند بدن شما کالری اضافی ذخیره کند. اگر بیماری‌های زیر را داشته باشید، ممکن است رسیدن به هدف وزن خود را دشوارتر کنید:

کم کاری تیروئید: این بیماری باعث می‌شود غده تیروئید، هورمون تیروئید بسیار کمی تولید کند. هورمون تیروئید متابولیسم شما را کنترل می‌کند. کمبود بیش از حد آن، متابولیسم را کند می‌کند و می‌تواند باعث افزایش وزن شود. اگر پزشک شما به بیماری تیروئید مشکوک باشد، ممکن است آزمایش خون برای بررسی سطح هورمون توصیه کند.
سندرم کوشینگ: این بیماری زمانی اتفاق می‌افتد که غدد فوق کلیوی (که روی هر کلیه قرار دارد) بیش از حد هورمون استروئیدی به نام کورتیزول تولید می‌کنند. این فرایند منجر به افزایش سطح انسولین می‌شود. این تغییرات می‌تواند باعث شود بدن شما در مناطقی مانند صورت، بالای کمر و شکم چربی ذخیره کند.
سندرم تخمدان پلی‌کیستیک: اگر تخمدان‌های شما آندروژن (هورمون‌های جنسی مردانه) زیادی تولید کنند، ممکن است در قاعدگی خود دچار مشکل شوید. این عدم تعادل هورمونی همچنین می‌تواند باعث افزایش وزن شود.
چاقی هیپوتالاموسی: برخی مشکلات مغزی نیز می‌توانند باعث افزایش وزن بیش از حد شوند. به این حالت چاقی هیپوتالاموسی گفته می‌شود. این مشکلات ناشی از آسیب مغزی، تومورها یا عفونت هستند که بر هیپوتالاموس مغز تأثیر می‌گذارند. این بخش از مغز اشتها و نحوه سوزاندن کالری و ذخیره چربی توسط بدن را کنترل می‌کند. اگر هیپوتالاموس کار نکند، می‌توانید وزن اضافه کنید. همچنین ممکن است همیشه گرسنه باشید یا نتوانید از خوردن دست بکشید. شما همچنین می‌توانید با چاقی هیپوتالاموسی متولد شوید که می‌تواند در بیماری مانند سندرم پرادر-ویلی رخ دهد.

داروها: برخی داروها نیز می‌توانند باعث افزایش وزن بدن شوند. این داروها ممکن است مانع تلاش‌های شما برای کاهش وزن شوند، مانند:

استروئیدها
داروهای ضد افسردگی خاص
داروهای ضد روان‌پریشی
داروهای فشار خون بالا به نام بتا بلاکرها
برخی داروهای تشنج
برخی داروهای دیابت
برخی داروهای هورمونی ضد بارداری، مانند قرص‌ها

اگر پس از شروع مصرف یکی از این داروها وزن اضافه کردید، به پزشک خود اطلاع دهید. شاید بتوان داروی دیگری جایگزین کرد.

افزایش سن: پیری یکی دیگر از عوامل افزایش وزن و چاقی است. با افزایش سن، عضلات خود را از دست می‌دهید. این امر سرعت سوزاندن کالری را کاهش می‌دهد. بسیاری از افراد نیز با افزایش سن فعالیت بدنی کمتری دارند. تغییرات هورمونی، مانند یائسگی و کاهش تستوسترون هم ممکن است به افزایش وزن کمک کنند.

علل ژنتیکی چاقی

گاهی اوقات، ژن‌ها مستقیماً با چاقی یا حداقل بیماری‌ای که منجر به آن می‌شود، مرتبط هستند. سه نوع ژنتیکی وجود دارد که می‌توانید داشته باشید:

مونوژنیک، تغییر در یک ژن
پلی‌ژنیک، تغییر در بیش از یک ژن
سندرمیک، اغلب با یک بیماری دیگر مرتبط است

نادرترین نوع، چاقی مونوژنیک است. این بیماری اغلب ناشی از تغییر در ژن لپتین است. لپتین هورمونی است که اشتهای شما را کنترل می‌کند. تغییرات ژنی خاص می‌تواند باعث افزایش وزن، گرسنگی کنترل نشده و چاقی بالینی شود.

تغییرات ژنی پلی‌ژنیک شامل بیش از یک ژن است. آنها روی هم رفته نحوه و محل ذخیره چربی بدن را تغییر می‌دهند. تغییرات ژنی می‌توانند بر متابولیسم تأثیر بگذارند. همچنین می‌تواند نحوه کنترل اشتها یا میزان کالری سوزی شما هنگام ورزش را تغییر دهد.

چاقی سندرمیک معمولاً با سایر بیماری‌ها مرتبط است. یکی از این بیماری ها سندرم باردت-بیدل (BBS) صدق می‌کند؛ یک بیماری ژنتیکی که در آن بدن شما چربی را در اطراف تنه ذخیره می‌کند اما اغلب باعث ایجاد مشکلاتی در چشم‌ها و قلب نیز می‌شود.

در بیشتر موارد، وراثت به خودی خود باعث چاقی بالینی نمی‌شود. بسیاری از عوامل، مانند محیط، داروها و ژنتیک، با هم بر وزن شما تأثیر می‌گذارند. عادات سبک زندگی سالم گاهی اوقات می‌توانند به کاهش این اثرات کمک کنند اما برای فهمیدن اینکه چه چیزی برای سلامتی شما بهتر است، با پزشک خود صحبت کنید.

هورمون‌ها، استرس و خواب

از جمله موارد دیگر، متخصصان معتقدند که هورمون‌های مختلف، استرس و خواب نیز بر وزن تأثیر می‌گذارند.

هورمون‌ها

مشکلات هورمونی خاص مانند کم‌کاری تیروئید، ممکن است باعث افزایش وزن شوند. فراتر از آن، چندین هورمون به بدن کمک می‌کنند تا گرسنگی را کنترل، کالری‌سوزی را تنظیم و نحوه ذخیره چربی را مدیریت کند. این هورمون‌ها عبارتند از:

لپتین، هورمونی که توسط سلول‌های چربی ساخته می‌شود تا اشتها و ذخیره چربی را کنترل کند.
انسولین، که توسط پانکراس ساخته می‌شود تا قند خون و چربی‌سوزی را تنظیم کند.
گرلین، که به عنوان هورمون گرسنگی نیز شناخته می‌شود، توسط معده شما ساخته می‌شود تا اشتها را کنترل کند.
هورمون‌های جنسی، استروژن و آندروژن، به تصمیم‌گیری در مورد محل ذخیره چربی در بدن کمک می‌کنند.

بدن هر فرد متفاوت است اما چاقی بالینی می‌تواند باعث شود بدن و مغز شما مقادیر متفاوتی از هورمون‌ها را تولید کنند. این تفاوت‌ها ممکن است منجر به افزایش وزن و تغییرات هورمونی نیز شود.

استرس و سایر احساسات

وقتی حوصله‌تان سر می‌رود، استرس دارید و عصبانی یا غمگین هستید، ممکن است تمایل به خوردن بیشتر داشته باشید. این بستگی به واکنش بدن شما به استرس دارد.

همچنین ممکن است تمایل بیشتر به غذاهای پرکالری مانند خوراکی‌های شیرین و نوشیدنی‌ها داشته باشید. اگر مشکل خلقی مانند افسردگی دارید، ممکن است حس ورزش کردن نداشته باشید.

مشکلاتی که اغلب با چاقی همراه هستند، مانند تبعیض در اجتماع و درد جسمی، تمایل دارند بر خلق و خوی شما تأثیر بگذارند. این می‌تواند چرخه‌ای از پریشانی عاطفی ایجاد کند و ممکن است منجر به افزایش وزن شود.

خواب

تحقیقات نشان داده است که اگر خواب خوب و کافی نداشته باشید، در معرض خطر بیشتری برای چاقی بالینی هستید. هورمون‌هایی که بدن شما در طول خواب آزاد می‌کند می‌تواند به کنترل اشتها و متابولیسم شما کمک کند.

وقتی بیش از حد خسته هستید، ممکن است کمتر ورزش کنید و بیشتر غذاهای ناسالم را انتخاب کنید. بنابراین، ورزش کافی می‌تواند به شما کمک کند عمیق‌تر بخوابید. این امر همچنین باعث آزاد شدن هورمون‌های خوب و آرامش‌بخش در شب می‌شود تا اشتهای شما را در طول روز بهتر کنترل کند.

علل محیطی چاقی

ممکن است متوجه نشوید، اما محیط شما تأثیر زیادی بر وزنتان دارد. اگر در محله ای زندگی می کنید که رستوران‌های فست فود زیادی دارد و بازارهای کمی غذاهای سالم می‌فروشند، بر روی خوب غذا خوردن شما اثر منفی خواهد گذاشت.

اگر به پارک‌ها دسترسی آسان ندارید، ورزش کردن می‌تواند دشوارتر باشد. همچنین اگر پیاده‌رو نداشته باشید، ورزش کردن ممکن است دشوارتر باشد. بدون آنها، شاید پیاده‌روی امن نباشد و ممکن است به اندازه کافی فعالیت نداشته باشید.

چیزهای دیگری در دنیای اطراف شما که می‌توانند در چاقی نقش داشته باشند عبارتند از:

بازاریابی غذاهای پرکالری
قیمت‌های بالای غذای باکیفیت
آب و هوای نامساعد که ورزش در فضای باز را محدود می‌کند
پرس‌های بزرگتر رستوران
دسترسی آسان به غذاهای ناسالم از طریق برنامه‌های تحویل غذا

عوامل اجتماعی تعیین کننده چاقی

شرایطی که در آن به دنیا آمده‌اید، کار می‌کنید و زندگی می‌کنید بر احتمال ابتلا به چاقی بالینی تأثیر می‌گذارد. کارشناسان این موارد را «تعیین کننده های اجتماعی سلامت» می نامند. آنها همراه با محیط شما شامل مواردی مانند درآمد، تحصیلات، دسترسی به مراقبت های بهداشتی و روابط اجتماعی می شوند.

اقتصاد اجتماعی

تحقیقات نشان می‌دهد که بزرگسالان با درآمد کمتر و سطح تحصیلات پایین‌تر ممکن است بیشتر با چاقی بالینی مواجه شوند. ناامنی غذایی - زمانی که شما به طور منظم غذای کافی برای تغذیه هر یک از افراد خانواده خود ندارید - ممکن است نقش داشته باشد. غذاهای سالم و کامل نیز ممکن است هزینه بیشتری نسبت به غذاهای بسیار فرآوری شده داشته باشند.

افرادی که درآمد کمتری دارند ممکن است نتوانند هزینه عضویت در باشگاه را بپردازند. حمل و نقل قابل اعتماد برای ورزش یا خرید غذاهای سالم نیز ممکن است یکی از عوامل باشد.

این چیزها می تواند منبع استرس باشد و منجر به خواب ضعیف شود. و خواب کم می تواند خطر چاقی بالینی را افزایش دهد.

تفاوت های نژادی و قومیتی

محققان دریافتند که تقریباً نیمی از سیاه‌پوستان بالای 20 سال در ایالات متحده چاقی بالینی دارند، همچنین حدود 45 درصد از لاتین‌تبارها، 42 درصد از سفیدپوستان و 17 درصد از آسیایی‌ها چاقی بالینی دارند.

البته، نحوه تعریف BMI، سطح درآمد، تحصیلات، نژادپرستی و سایر عوامل اجتماعی و فرهنگی از مواردی هستند که می‌توانند بر افرادی که در معرض خطر هستند تأثیر بگذارند.

شبکه های اجتماعی و پشتیبانی

ارتباطات اجتماعی نیز ممکن است به طرق مختلفی بر چاقی بالینی تأثیر بگذارد:

اگر دوستان و اقوام شما دچار چاقی شوند، احتمال چاقی شما بیشتر است.
انزوای اجتماعی ممکن است شما را در معرض خطر بیشتری قرار دهد.
داشتن سایر مشکلات سلامتی مزمن نیز می تواند خطر شما را افزایش دهد.

اما داشتن یک شبکه پشتیبانی قابل اعتماد می تواند تفاوت بزرگی در زمانی که شما در تلاش برای کاهش وزن هستید ایجاد کند.

پاسخ به چند سوال درباره علل چاقی

در اینجا به برخی از سوالات متداول در مورد علل چاقی اشاره شده است.

چرا وقتی زیاد غذا نمی‌خورم وزنم بالا می‌رود؟

حتی اگر قصد افزایش وزن نداشته باشید، دلایل زیادی برای افزایش وزن وجود دارد. داروها وبرخی بیماری ها ممکن است باعث افزایش وزن یا کند شدن متابولیسم شما شوند. یا شاید این یک بخش طبیعی از زندگی باشد، مانند پیری یا بارداری. حتی ترک سیگار یا قاعدگی (نفخ) نیز می‌تواند باعث آن شود.

اما اگر به دلیل بیماری مانند مشکل قلبی دچار تورم ناگهانی شدید، می‌تواند نشانه جدی احتباس مایعات باشد. در صورت افزایش سریع وزن و موارد زیر، فوراً به پزشک مراجعه کنید:

یبوست
ریزش مو
سرماخوردگی بیشتر
تورم دست‌ها یا پاها
تنگی نفس
گرسنگی همراه با ضربان قلب نامنظم
لرزش یا تعریق
تغییر در بینایی

آیا چاقی می‌تواند باعث تنگی نفس شود؟

گاهی اوقات وزن اضافی می‌تواند به ریه‌های شما فشار بیاورد. این ممکن است منجر به احساس تنگی نفس شود. اما در موارد نادر، ممکن است سندرم هیپوونتیلاسیون چاقی (OHS) داشته باشید. اگر خسته هستید، احساس کسالت می‌کنید، انرژی کافی ندارید، سردرد یا سرگیجه دارید، با پزشک خود صحبت کنید.

اگر هنگام خواب خروپف می‌کنید، احساس خفگی می‌کنید، نفس نفس می‌زنید یا تنفستان متوقف می‌شود، به پزشک خود مراجعه کنید. ممکن است شب ها به تجهیزات کمک تنفس نیاز داشته باشید، مانند.

کمبود خواب چگونه باعث چاقی می‌شود؟

خواب به شما کمک می‌کند تا گلوکز را در بدن خود کنترل کنید. همچنین حساسیت بدن شما به انسولین را افزایش و کورتیزول و گرلین (اشتها) را کاهش می‌دهد. و اگر ورزش کنید، می‌توانید خواب طولانی‌تر و عمیق‌تری داشته باشید. این موارد می‌توانند با هم برای حفظ سلامت بدن شما همکاری کنند.

علل اصلی چاقی کودکان چیست؟

چاقی بالینی در کودکان، مانند بزرگسالان، پیچیده است. عوامل مختلفی می‌توانند در این امر نقش داشته باشند، مانند:

ژنتیک
محیط
استرس (قلدری، نژادپرستی و موارد دیگر)
خواب
عوامل اجتماعی
تأثیرات اقتصادی
عادات غذایی و دسترسی به غذای سالم
ورزش بدنی/

ورود به حساب کاربری