آتلکتازی چیست؟

آتلکتازی به فروپاشی یا از کار افتادن ریه گفته می‌شود. این اتفاق زمانی می‌افتد که کیسه‌های هوایی کوچک درون ریه، به نام آلوئول‌ها، هوای خود را از دست می‌دهند و هنگام تنفس به شکلی که باید منبسط نمی‌شوند.

آتلکتازی به فروپاشی یا از کار افتادن ریه یا بخشی از آن، که به عنوان لوب نیز شناخته می‌شود، گفته می‌شود. این اتفاق زمانی می‌افتد که کیسه‌های هوایی کوچک درون ریه، به نام آلوئول‌ها، هوای خود را از دست می‌دهند و هنگام تنفس به شکلی که باید منبسط نمی‌شوند.

ریه جایی است که بدن شما اکسیژن دریافت می کند و از شر دی اکسید کربن خلاص می شود. وقتی نفس می کشید، هوا به سمت نای جریان می یابد. نای به دو کانال به نام نایژه تقسیم می شود و هر نایژه به یک ریه می رود.

در داخل ریه‌ها، این راه‌های هوایی بارها و بارها به لوله‌های کوچک‌تری به نام برونشیول تقسیم می‌شوند. در انتهای کوچکترین برونشیول ها کیسه های کوچکی به نام آلوئول وجود دارد. در اینجا، خون شما دی اکسید کربن را تخلیه می کند و اکسیژن تازه را برای حمل به سلول های بدن می گیرد.

وقتی نفس می‌کشید و بیرون می‌دهید، ریه‌هایتان مانند بادکنک باد می‌شوند. اما اگر راه های هوایی مسدود شود یا چیزی به ریه ها فشار بیاورد، ممکن است آنطور که باید باد نکنند. پزشکان این وضعیت را آتلکتازی می نامند که ممکن است در کودکان کوچک یا افرادی که مشکل ریوی دیگری دارند، تهدید کننده زندگی باشد.

علائم آتلکتازی

مبتلایان به آتلکتازی احساس می‌کنند که نمی‌توانند هوای کافی دریافت کنند. سایر علائم می‌توانند شامل موارد زیر باشند:

سرفه
درد قفسه سینه
ضربان قلب بالا
مشکل در تنفس (تنگی نفس)
تنفس سریع (تاکی‌پنه)
پوست یا لب‌های کبود

اگر تنگی نفس دارید، فوراً به پزشک مراجعه کنید.

علل آتلکتازی

وقتی مجاری هوایی به طور فیزیکی توسط چیزی مانند موارد زیر مسدود شده باشد، دچار آتلکتازی می شوید:

مخاط
جسمی که به طور تصادفی استنشاق کرده‌اید
تومور در مجاری هوایی

یا ممکن است به دلیل فشار خارجی ناشی از مواردی مانند موارد زیر دچار آن شوید:

توموری که بر مجاری هوایی شما فشار می‌آورد
استخوان تغییر شکل یافته
آتل یا گچ سفت
مایع یا هوا بین ریه و دیواره قفسه سینه (افیوژن پلور و پنوموتوراکس)
ذات الریه
بافت ریه آسیب دیده

آتلکتازی همچنین ممکن است عارضه‌ای از بیماری‌هایی باشد که بر ریه‌ها تأثیر می‌گذارند، مانند بیماری انسدادی مزمن ریوی (COPD)، سندرم زجر تنفسی حاد (ARDS) و کووید-۱۹.

شایع‌ترین علت آتلکتازی چیست؟

شایع‌ترین علت آتلکتازی جراحی است. داروی بیهوشی می‌تواند بر عملکرد ریه‌ها تأثیر بگذارد. خود عمل جراحی نیز می‌تواند باعث شود که نفس عمیق کشیدن برایتان دردناک شود.

آتلکتازی اغلب پس از جراحی قلب با بای‌پس قلبی ریوی؛ روشی که خون را از قلب و ریه‌ها دور می‌کند، اتفاق می‌افتد.

سایر عواملی که احتمال ابتلا به آتلکتازی را در حین و بعد از جراحی افزایش می‌دهند عبارتند از شل‌کننده‌های عضلانی، چاقی، بارداری، مدیریت ضعیف درد و جراحی قفسه سینه.

آتلکتازی و کووید

آتلکتازی ممکن است در صورت ابتلا به کووید-۱۹، یک عفونت ریوی ناشی از ویروس SARS-CoV-2، رخ دهد. این عارضه ممکن است در حداکثر ۲۴٪ از موارد کووید-۱۹ رخ دهد و با پیامدهای بالینی بدتری مرتبط است.

یک مطالعه موردی در سال ۲۰۲۲، مردی ۴۴ ساله را که از بدو تولد چاق بود و بعداً پس از ابتلا به یک مورد متوسط کووید، به آتلکتازی مبتلا شد، بررسی کرد. در این مطالعه اشاره شد که او بیماری‌های مزمن دیگری نیز داشته و با داروی کووید به نام رمدسیویر و همچنین اکسیژن و حالت خوابیده به پشت در بیداری - روشی برای بهبود تنفس و جریان اکسیژن در بدن - تحت درمان قرار گرفته است. با این حال، این مطالعه نشان داد که ترکیبی از چاقی و حالت خوابیده به پشت در هنگام ابتلا به کووید منجر به آتلکتازی شده است.

عوامل خطر برای آتلکتازی

برخی افراد ممکن است بیشتر از دیگران به آتلکتازی مبتلا شوند. مواردی که می‌توانند احتمال ابتلا به آن را افزایش دهند عبارتند از:

سیگار کشیدن
بیماری ریوی طولانی مدت مانند بیماری انسدادی مزمن ریوی (COPD)
بیماری هایی که به اعصاب و عضلات آسیب می‌رساند، مانند آسیب نخاعی یا دیستروفی عضلانی
بیماری یا آسیبی که تنفس یا بلع را دشوارتر می‌کند
داروهایی که بر تنفس تأثیر می‌گذارند
چاقی
استفاده از اکسیژن برای مدت طولانی
استراحت طولانی مدت در رختخواب
سن بالا
جراحی قفسه سینه یا معده که بیمار برای حفظ آرامش یا خواب نیاز به دارو دارد

درمان آتلکتازی

درمان آتلکتازی به علت آن بستگی دارد. آتلکتازی خفیف معمولا بدون درمان برطرف می شود. گاهی اوقات، از داروها برای شل و رقیق کردن مخاط استفاده می‌شود. اگر این بیماری به دلیل انسداد باشد، ممکن است به جراحی یا درمان‌های پیشرفته تر نیاز داشته باشید./