متاستازهای مغزی، سرطانهایی هستند که از بخش دیگری از بدن به مغز گسترش یافتهاند و بر اساس محل گسترش سلولهای سرطانی در سیستم عصبی مرکزی طبقهبندی میشوند. دو الگوی اصلی گسترش، متاستازهای پارانشیمی و متاستازهای لپتومننژیال هستند.
متاستازهای مغزی، سرطانهایی هستند که از بخش دیگری از بدن به مغز گسترش یافتهاند و از آنها با عنوان تومورهای ثانویه مغزی نیز یاد میشود.
تومورهای ثانویه مغزی سرطانهایی هستند که در نقطهای دیگر از بدن آغاز می شوند و سپس به مغز سرایت کردهاند. این تومورها نام سرطان اولیه (اصلی) را حفظ میکنند؛ برای مثال، سرطان پستان متاستاتیک. تومورهای ثانویه مغزی با تومورهای اولیه مغزی — که منشأ آنها خودِ مغز است — تفاوت دارند.
انواع متاستاز مغزی
متاستازهای مغزی که تومورهای مغزی یا تومورهای ثانویه مغزی نیز نامیده میشوند، زمانی رخ میدهند که سرطان از قسمت دیگری از بدن به مغز گسترش مییابد.
متاستازهای مغزی بر اساس محل گسترش سلولهای سرطانی در سیستم عصبی مرکزی طبقهبندی میشوند. دو الگوی اصلی گسترش، متاستازهای پارانشیمی و متاستازهای لپتومننژیال هستند. این الگوها بر قسمتهای مختلف مغز و نخاع تأثیر میگذارند و ممکن است به رویکردهای متفاوتی برای تشخیص و درمان نیاز داشته باشند.
1- متاستازهای پارانشیمی
متاستازهای پارانشیمی زمانی رخ میدهند که سرطان از قسمت دیگری از بدن به بافت مغز گسترش مییابد. این تومورها تومورهای مجزایی را در مغز تشکیل میدهند. یک فرد ممکن است یک تومور یا چندین تومور در نواحی مختلف داشته باشد.
متاستازهای پارانشیمی شایعترین شکل متاستاز مغزی هستند.
2- متاستازهای لپتومننژیال
متاستازهای لپتومننژیال که بیماری لپتومننژیال یا مننژیت نئوپلاستیک نیز نامیده میشود، زمانی رخ میدهند که سلولهای سرطانی به لایههای نازک بافت و مایع مغزی نخاعی که مغز و نخاع را احاطه کرده است، گسترش مییابند.
به جای تشکیل یک توده واحد، سلولهای سرطانی در امتداد سطح مغز و نخاع و درون مایعی که در اطراف آنها گردش میکند، گسترش مییابند. این الگوی گسترش میتواند نواحی مختلفی از سیستم عصبی را تحت تأثیر قرار دهد.
علائم متاستاز مغز
علائم متاستازهای مغزی به محل گسترش سرطان در مغز یا بافتهای اطراف آن، وسعت نواحی درگیر و سرعت رشد آنها بستگی دارد. این علائم بر اساس نوع سرطان اولیه (مانند سرطان ریه یا پستان) تعیین نمیشوند، بلکه به این بستگی دارند که کدام بخشهای سیستم عصبی تحت تأثیر قرار گرفتهاند.
در برخی افراد، علائم بهتدریج ظاهر میشوند، در حالی که در برخی دیگر، بروز علائم سریعتر است.
1- علائم متاستازهای پارانشیمی
متاستازهای پارانشیمی به شکل تومورهایی در درون بافت مغز ایجاد میشوند. علائم معمولاً به ناحیه خاصی از مغز که تومور در آن قرار دارد، مربوط میشوند.
این علائم ممکن است شامل موارد زیر باشند:
- سردرد؛ که ممکن است بهمرور زمان مکررتر یا شدیدتر شود و گاه با حالت تهوع یا استفراغ همراه است
- تغییراتی در تفکر یا رفتار، مانند گیجی، دشواری در تمرکز، یا تشدید مشکلات حافظه
- تشنج؛ حتی در افرادی که پیشازاین هرگز دچار تشنج نشدهاند
- ضعف یا بیحسی؛ که اغلب یک سمت بدن را درگیر میکند
- تغییرات بینایی، از جمله تاری دید، دوبینی، یا از دست رفتن بخشی از میدان بینایی
- دشواری در صحبت کردن یا درک زبان
- مشکلاتی در حفظ تعادل یا هماهنگی حرکات
2- علائم متاستازهای لپتومننژیال
متاستازهای لپتومننژیال شامل گسترش سلولهای سرطانی در مایع و بافتهای نازکی است که مغز و نخاع را احاطه کردهاند. از آنجا که این گسترش میتواند همزمان بخشهای متعددی از سیستم عصبی را تحت تأثیر قرار دهد، علائم ممکن است گستردهتر باشند.
علائم ممکن است شامل موارد زیر باشند:
- سردرد
- حالت تهوع و استفراغ
- تغییرات بینایی، مانند تاری دید یا دوبینی
- ضعف یا بیحسی در صورت
- کاهش شنوایی
- دشواری در بلع
- گیجی یا تغییراتی در تفکر یا رفتار
- ضعف یا از دست دادن حس در دستها یا پاها
- درد در ناحیه کمر یا گردن که ممکن است به دستها یا پاها انتشار یابد
- دشواری در کنترل دفع ادرار یا مدفوع
- تغییر در سطح هوشیاری
- تشنج
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد
اگر دچار علائم جدید، مداوم یا رو به وخامتی شدهاید که باعث نگرانی شما میشوند، بهویژه علائمی که مربوط به سردرد، تشنج، تفکر، بینایی، تعادل یا ضعف هستند، با پزشک یا متخصص درمانگر خود قرار ملاقات بگذارید.
اگر در گذشته تحت درمان سرطان بودهاید، پزشک خود را از سابقه سرطانتان مطلع کنید، حتی اگر درمان سالها پیش به پایان رسیده است. بروز علائم عصبی جدید در فردی که سابقه سرطان دارد، باید حتماً بررسی شود./
