آشنایی با شایع ترین بیماری های عروقی و علایم آنها

بیماری‌های عروقی به اختلالاتی گفته می‌شود که روی سیستم گردش خون و رگ‌های خونی (شریان‌ها، وریدها و مویرگ‌ها) تاثیر می گذارند.

شریان‌ها (سرخرگ ها) و وریدها (سیاهرگ ها) در بدن وظیفه بزرگی بر عهده دارند. آن‌ها بخشی از یک سیستم حمل و نقل هستند که خون را به سراسر بدن حرکت می‌دهند. شریان‌ها خون سرشار از اکسیژن را از قلب شما به سایر نقاط بدن منتقل می‌کنند. وریدها خونی را که اکنون اکسیژن زیادی ندارد، به قلب بازمی‌گردانند. از آنجا، شریان ریوی آن را به ریه‌ها می‌فرستد تا آن را با اکسیژن پر کند. سپس ورید ریوی خون را به قلب بازمی‌گرداند و این چرخه دوباره شروع می‌شود.

گاهی شریان‌ها یا وریدهای شما تنگ یا مسدود می‌شوند و خون نمی‌تواند به راحتی از آنها عبور کند. هرگونه کندی در جریان خون، مانع از دریافت اکسیژن و مواد مغذی مورد نیاز اندام‌ها برای انجام کارشان می‌شود. اگر خون خیلی آهسته در رگ‌ها حرکت کند، می‌تواند جمع شود و لخته تشکیل دهد.

در ادامه با شایع ترین بیماری های عروقی آشنا می شویم.

بیماری عروق کرونر قلب

وقتی چربی چسبنده‌ای به نام پلاک در دیواره‌های شریان‌های کرونری -رگ‌هایی که خون قلب را تأمین می‌کنند- تجمع می‌یابد، به این بیماری مبتلا می‌شوید. پلاک، شریان‌ها را باریک و تنگ و جریان خون به قلب را کند می‌کند. وقتی تکه‌ای از پلاک جدا می‌شود و در شریان گیر می‌کند، می‌تواند جریان خون را به طور کامل مسدود کرده و باعث حمله قلبی شود.

بیماری شریان محیطی (PAD)

شریان‌های محیطی خون را به دست‌ها و پاهای شما می‌رسانند. در PAD، پلاک در دیواره‌های شریان تجمع می‌یابد. درست مانند بیماری شریان کرونری، پلاک شریان‌ها را تنگ می‌کند و فضای کمتری برای جریان خون باقی می‌گذارد. اگر پاهای شما اکسیژن و مواد مغذی کافی دریافت نکنند، هنگام راه رفتن یا بالا رفتن از پله‌ها احساس درد یا خستگی خواهید کرد. ابتلا به PAD احتمال ابتلا به حمله قلبی یا سکته مغزی را افزایش می‌دهد.

بیماری شریان کاروتید

شریان‌های کاروتید در دو طرف گردن شما امتداد دارند. آنها خون را به مغز، صورت و گردن می‌رسانند. اگر بیماری شریان کاروتید دارید، پلاک تجمع می‌یابد و این شریان‌ها را تنگ می‌کند، بنابراین خون کمتری از آنها عبور می‌کند. یک تکه پلاک می‌تواند جدا شود و لخته تشکیل دهد. اگر این پلاک در رگ خونی مغز گیر کند و جریان خون را مسدود کند، می‌تواند باعث سکته مغزی شود.

بیماری‌های عروقی مغز

مغز شما برای کار کردن به جریان مداوم خون غنی از اکسیژن نیاز دارد. بدون آن، سلول‌های مغز می‌میرند. بیماری‌های عروقی مغز، جریان خون مغز را محدود می‌کنند. این بیماری‌ها شامل سکته مغزی، تنگ شدن رگ‌های خونی، آنوریسم (شریان‌های ضعیف) و خوشه‌های غیرطبیعی رگ‌های خونی به نام ناهنجاری‌های عروقی می‌باشند.

وریدهای واریسی

اگر رگ های ضخیم، پیچ خورده، آبی یا گوشتی رنگ در پاهای خود مشاهده کردید، ممکن است رگ های واریسی داشته باشید. دریچه های داخل سیاهرگ ها جریان خون را به سمت قلب حفظ و از برگشت آن به عقب جلوگیری می کنند. وقتی سیاهرگ‌ها ضعیف هستند، دریچه‌ها آسیب می‌بینند و اجازه می‌دهند خون به عقب برگردد. همانطور که این خون جمع می شود، رگ شما متورم می شود و می پیچد تا خود را در همان فضای کوچک فشرده کند. اگر درد دارید یا از ظاهر خود ناراضی هستید به پزشک مراجعه کنید.

رگ‌های عنکبوتی

رگ‌های عنکبوتی مانند رگ‌های واریسی هستند، اما نازک‌تر و نام خود را از الگوی تار عنکبوتی خود گرفته‌اند. وقتی خون در یک سیاهرگ آسیب‌دیده جمع می‌شود، دچار آنها می‌شوید. آنها می‌توانند روی پاها یا صورت تشکیل شوند و معمولاً قرمز یا آبی هستند. احتمال ابتلا به رگ‌های عنکبوتی پس از آسیب یا قرار گرفتن طولانی مدت در معرض آفتاب بیشتر است. تغییرات هورمونی در دوران یائسگی یا بارداری نیز می‌تواند باعث تشکیل آنها شود.

لخته‌های خون

وقتی جایی از بدن شما بریده می‌شود، پلاکت‌ها سوراخ رگ خونی آسیب‌دیده را با لخته‌ای که خونریزی را متوقف می‌کند، می‌بندند. اما گاهی اوقات، پلاک می‌تواند به داخل رگ‌های خونی آسیب برساند و باعث تشکیل لخته شود. این نوع لخته می‌تواند مضر باشد. می‌تواند جریان خون را در شریان‌ها و رگ‌های شما کند کند و اگر یکی از آنها در قلب یا مغز شما تشکیل شود، ممکن است دچار حمله قلبی یا سکته مغزی شوید.

ترومبوفلبیت

این بیماری زمانی اتفاق می‌افتد که تورم و التهاب باعث تشکیل لخته در یکی از رگ‌های شما شود. ممکن است پس از آسیب‌دیدگی، جراحی یا اگر مدت طولانی در رختخواب بوده‌اید، دچار لخته شوید. این لخته می‌تواند در رگ‌های نزدیک به سطح پوست یا در قسمت‌های عمیق‌تر زیر آن تشکیل شود. داروهایی به نام رقیق‌کننده‌های خون می‌توانند از بزرگتر شدن لخته و مسدود شدن جریان خون جلوگیری کنند.

ترومبوز ورید عمقی (DVT)

ترومبوز ورید عمقی لخته خونی است که در یک ورید عمقی، معمولاً در پا تشکیل می‌شود. اگر بعد از بیماری یا جراحی در رختخواب بوده‌اید، یا مدت طولانی در هواپیما یا ماشین نشسته‌اید، ممکن است به DVT مبتلا شوید. دراز کشیدن یا نشستن برای ساعت‌های طولانی، جریان خون را کند می‌کند. خون جمع شده می‌تواند به هم بچسبد و لخته تشکیل دهد. خطر DVT این است که لخته می‌تواند آزاد شود و به ریه‌ها حرکت کند و باعث آمبولی شود.

آمبولی ریوی (PE)

همانطور که گفتیم لخته خون در پاها می‌تواند جدا شود و تا ریه‌ها حرکت کند. به این وضعیت آمبولی ریوی می‌گویند. لخته می‌تواند جریان خون را در ریه‌ها مسدود کند. بدون خون، ریه ها نمی‌توانند آنطور که باید کار کنند. آنها قادر به آزاد کردن اکسیژن کافی برای تأمین بقیه بدن نخواهند بود. آمبولی ریوی می‌تواند باعث درد قفسه سینه و تنگی نفس شود و اگر فوراً درمان نشود، می‌تواند تهدید کننده زندگی باشد.

نارسایی مزمن وریدی

سیاهرگ‌های پا خون بدون اکسیژن را به قلب منتقل می‌کنند. دریچه‌های این رگ‌ها بسته می‌شوند تا جریان خون به سمت بالا حفظ شود. وقتی نارسایی مزمن وریدی دارید، دریچه‌ها نمی توانند کامل بسته ‌شوند. در نتیجه خون از جریان یافتن به سمت بالا باز می ماند و در سیاهرگ‌ها جمع می‌شود. اگر لخته خون به دریچه‌های سیاهرگ های پا آسیب برساند، ممکن است به CVI مبتلا شوید. افزایش سن یا نشستن برای مدت طولانی نیز می‌تواند رگ‌ها و دریچه‌های پا را ضعیف کند.

آنوریسم

آنوریسم زمانی اتفاق می‌افتد که دیواره شریان ضعیف می شود و مانند یک بادکنک بیرون می‌زند. آنوریسم می‌تواند در رگ‌های خونی مختلفی از جمله رگ‌های مغز، قفسه سینه و شکم تشکیل شود. اگر شریان بیش از حد کشیده شود، می‌تواند پاره شود و منجر به خونریزی خطرناک در داخل بدن شود. آسیب یا بیماری شریانی می‌تواند باعث آنوریسم شود.

چه زمانی باید با پزشک خود تماس بگیرید

در صورت مشاهده هر یک از این موارد، فوراً کمک پزشکی دریافت کنید:

تنگی نفس ناگهانی
درد قفسه سینه
سرگیجه، غش
ضربان قلب سریع
سردرد ناگهانی و شدید
حالت تهوع، استفراغ
تاری دید یا دوبینی ناگهانی
درد ناگهانی در بالا یا پشت چشم
مشکل در بینایی در یک یا هر دو چشم
ضعف یا بی‌حسی ناگهانی در صورت یا بدن
مشکل در صحبت کردن یا درک دیگران
تشنج
گیجی

از رگ‌ها و شریان‌های خود محافظت کنید

برای جلوگیری از لخته شدن خون و سایر مشکلات رگ‌های خونی، از رگ‌ها و شریان‌های خود مراقبت کنید. غذاهایی بخورید که چربی اشباع کمی دارند. بیشتر روزهای هفته ورزش کنید. اگر سیگار می‌کشید، آن را ترک کنید، زیرا می‌تواند به شریان‌ها آسیب برساند. برای جلوگیری از لخته شدن خون، از نشستن طولانی مدت خودداری کنید. اگر در یک پرواز یا سفر طولانی با ماشین هستید، هر از گاهی بلند شوید و قدم بزنید تا خون شما در جریان باشد./