آشنایی با وظایف حیاتی هورمون استرس؛ کورتیزول

کورتیزول یک هورمون استروئیدی است که غدد فوق کلیوی آن را تولید می‌کند. این هورمون به تنظیم پاسخ بدن به استرس کمک می‌کند.

کورتیزول را به عنوان سیستم هشدار داخلی طبیعت در نظر می گیرند. کورتیزول هورمون اصلی استرس بدن است. با بخش‌های خاصی از مغز کار می‌کند تا خلق و خو، انگیزه و ترس را در انسان کنترل و پاسخ بدن به استرس را تنظیم کند. غدد فوق کلیوی -اندام‌های مثلثی شکل در بالای کلیه‌ها- مسوول تولید کورتیزول هستند.

کورتیزول نقش مهمی در تعدادی از کارهایی که بدن شما انجام می‌دهد، ایفا می‌کند. به عنوان مثال، کورتیزول:

نحوه استفاده بدن از کربوهیدرات‌ها، چربی‌ها و پروتئین‌ها را مدیریت می‌کند
التهاب را پایین نگه می‌دارد
فشار خون را تنظیم می‌کند
قند خون (گلوکز) را افزایش می‌دهد
چرخه خواب/بیداری را کنترل می‌کند
انرژی را افزایش می‌دهد تا بتوانید استرس را مدیریت کنید و پس از آن تعادل را بازیابی کنید

هورمون کورتیزول چگونه کار می‌کند؟

هیپوتالاموس و غده هیپوفیز -که هر دو در مغز قرار دارند- می‌توانند حس کنند که آیا خون حاوی سطح مناسبی از کورتیزول است یا خیر. اگر سطح آن خیلی پایین باشد، مغز شما میزان هورمون‌های تولید شده را تنظیم می‌کند. غدد فوق کلیوی این سیگنال‌ها را دریافت می‌کنند. سپس، میزان کورتیزول آزاد شده را به دقت تنظیم می‌کنند.

گیرنده‌های کورتیزول -که در بیشتر سلول‌های بدن وجود دارند- هورمون را به روش‌های مختلف دریافت و استفاده می‌کنند. نیازهای شما روز به روز متفاوت خواهد بود. به عنوان مثال، وقتی بدن شما در حالت آماده‌باش کامل است، کورتیزول می‌تواند عملکردهایی را که مانع می‌شوند، تغییر دهد یا متوقف کند. این عملکردها ممکن است شامل سیستم‌های گوارشی یا تولید مثلی، سیستم ایمنی یا حتی فرآیندهای رشد شما باشد.

گاهی اوقات، سطح کورتیزول می‌تواند از حالت عادی خارج شود.

استرس بیش از حد

پس از رفع فشار یا خطر، سطح کورتیزول باید فروکش کند و قلب، فشار خون و سایر سیستم‌های بدن به حالت عادی باز گردند اما، اگر تحت استرس مداوم باشید و دکمه زنگ هشدار همچنان روشن باشد، چه؟

این استرس می‌تواند مهم‌ترین عملکردهای بدن را مختل کند. همچنین می‌تواند منجر به تعدادی از مشکلات سلامتی، از جمله موارد زیر شود:

اضطراب و افسردگی
سردرد
بیماری قلبی
مشکلات حافظه و تمرکز
مشکلات گوارشی
مشکلات خواب
افزایش وزن
کورتیزول بیش از حد

یک ندول (توده) در غده فوق کلیوی یا یک تومور در غده هیپوفیز مغز می‌تواند بدن را به تولید بیش از حد کورتیزول تحریک کند. این می‌تواند باعث ایجاد بیماری به نام سندرم کوشینگ شود. این بیماری می‌تواند منجر به افزایش سریع وزن، کبودی آسان پوست، ضعف عضلانی، دیابت و بسیاری از مشکلات سلامتی دیگر شود.

کورتیزول بسیار کم

اگر بدن شما به اندازه کافی از این هورمون تولید نکند، شما به بیماری مبتلا هستید که پزشکان آن را بیماری آدیسون می‌نامند. معمولاً علائم به مرور زمان ظاهر می‌شوند. این موارد عبارتند از:

تغییرات در پوست، مانند تیره شدن جای زخم‌ها و چین‌های پوستی
خستگی مداوم
ضعف عضلانی که بدتر می‌شود
اسهال، حالت تهوع و استفراغ
کاهش اشتها و وزن
فشار خون پایین

گاهی بدن بنا به دلایلی به اندازه کافی کورتیزول تولید نمی‌کند. در این وضعیت پزشک ممکن است قرص‌های دگزامتازون، هیدروکورتیزون یا پردنیزون تجویز کند./